Inflacja w strefie euro napędzana przez szoki podażowe związane z kosztami energii

Wzrost inflacji w strefie euro w 2026 roku jest głównie efektem szoków podażowych związanych z kosztami energii, a nie wzrostem popytu konsumenckiego. Badanie Europejskiego Banku Centralnego wskazuje na dominującą rolę czynników zewnętrznych, takich jak wzrost cen ropy naftowej w wyniku konfliktu na Bliskim Wschodzie. Analiza danych z raportów korporacyjnych i ankiet biznesowych potwierdza, że inflacja kosztowa przeważa nad inflacją popytową.

Analiza przyczyn wzrostu inflacji w strefie euro

Według badania Europejskiego Banku Centralnego (EBC) opublikowanego w oficjalnym blogu, ostatni wzrost inflacji w strefie euro jest przede wszystkim wynikiem szoków podażowych związanych z kosztami energii, a nie efektem rosnącego popytu konsumenckiego. Analitycy Niccolò Battistini i Giovanni Trebbi przeprowadzili badanie, które miało na celu ustalenie, czy przedsiębiorstwa komercyjne przypisują rosnące ceny presjom popytowym, czy też ograniczeniom po stronie podaży.

W okresie od lutego do czerwca 2026 roku ceny ropy naftowej wzrosły w związku z trwającym konfliktem geopolitycznym na Bliskim Wschodzie. W tym czasie inflacja bazowa w strefie euro wzrosła z 1,9 proc. do 2,8 proc. rok do roku. Rozróżnienie między inflacją popytową a kosztową jest istotne dla polityki monetarnej, ponieważ presje popytowe zwykle wymagają zdecydowanej reakcji banku centralnego, podczas gdy szoki podażowe, będące często skutkiem czynników zewnętrznych, mogą wymagać bardziej ostrożnego podejścia.

Metody badawcze i wyniki analizy

Badacze zastosowali dwie uzupełniające się metody analityczne: analizę tekstową transkryptów rozmów wyników finansowych spółek oraz modeli strukturalnych opartych na badaniach biznesowych Komisji Europejskiej. Analiza transkryptów wykazała, że po wybuchu konfliktu na Bliskim Wschodzie w maju 2026 roku wzrosła uwaga menedżerów korporacji na ryzyko inflacji, choć poziom tej uwagi był niższy niż w marcu 2022 roku, kiedy Rosja zaatakowała Ukrainę.

Algorytmiczna analiza artykułów prasowych finansowych wykazała, że narracje medialne koncentrowały się głównie na kosztach energii i zakłóceniach w łańcuchach dostaw. W przeciwieństwie do 2022 roku, kiedy media poruszały także kwestie wydatków konsumenckich i bodźców fiskalnych, obecne relacje skupiają się na czynnikach podażowych.

Dane z miesięcznych badań biznesowych obejmujących sektory produkcji, budownictwa i usług potwierdziły, że oczekiwania dotyczące cen wzrosły wyraźnie po rozpoczęciu konfliktu na Bliskim Wschodzie i pozostają na podwyższonym poziomie w porównaniu z okresem sprzed wojny.

Modele strukturalne wykazały, że szoki kosztowe koncentrują się głównie w podsektorach produkcji intensywnie zużywających energię, takich jak chemikalia, rafinacja ropy naftowej oraz wyroby papiernicze, co jest związane z niedoborami materiałów wynikającymi z wyższych kosztów energii. W odróżnieniu od skoku inflacji w 2022 roku, kiedy oczekiwania cenowe firm były około dwóch odchyleń standardowych wyższe z powodu wzmożonych wydatków konsumenckich w sektorze usług, presje popytowe w gospodarce pozostawały w 2026 roku na względnie stabilnym poziomie.

Model miesięczny identyfikuje szoki popytowe, gdy aktywność gospodarcza i oczekiwania cenowe rosną jednocześnie, natomiast szoki podażowe występują, gdy oczekiwania cenowe rosną, a aktywność gospodarcza spada. Model kwartalny pozwolił na wyodrębnienie czynników specyficznych, potwierdzając, że popyt na produkty, warunki finansowe i ograniczenia na rynku pracy miały mniejsze znaczenie w obecnej fali inflacji niż w poprzednich latach.

Autorzy badania podkreślają, że rozróżnienie między inflacją popytową a kosztową w czasie rzeczywistym jest jednym z najtrudniejszych wyzwań dla polityki monetarnej. Monitorowanie oczekiwań firm oraz narracji medialnych przed pojawieniem się oficjalnych danych gospodarczych może stanowić skuteczny system wczesnego ostrzegania, który pomoże bankom centralnym w odpowiednim dostosowaniu decyzji dotyczących stóp procentowych w dynamicznie zmieniających się warunkach gospodarczych.

W analizowanym okresie inflacja w strefie euro była napędzana przede wszystkim przez czynniki zewnętrzne związane z kosztami energii, co znalazło odzwierciedlenie w danych z raportów korporacyjnych, mediach oraz badaniach biznesowych. Wzrost cen dotyczył szczególnie sektorów produkcyjnych o wysokim zużyciu energii, podczas gdy presje popytowe pozostawały na stabilnym poziomie.