Wzrost płacy minimalnej w Polsce nie wpłynął na zatrudnienie i liczbę firm

W latach 2012-2025 płaca minimalna w Polsce wzrosła z 1500 do 4666 zł, czyli o 211 proc. Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) wskazuje, że jest to jeden z najwyższych wzrostów minimalnego wynagrodzenia w Europie. Według raportu PIE „Płaca minimalna i jej wpływ na rynek pracy w Polsce w latach 2012-2025”, podwyżki płacy minimalnej nie miały istotnego wpływu na poziom zatrudnienia ani na liczbę zarejestrowanych przedsiębiorstw.

Relacja płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia uległa zmianom w analizowanym okresie. Do 2009 roku płaca minimalna stanowiła niecałe 40 proc. przeciętnego wynagrodzenia brutto. W latach 2009-2019 utrzymywała się w przedziale 42-44 proc. W 2024 roku wzrosła do 47 proc., a w 2025 roku osiągnęła poziom 52,4 proc., przekraczając tym samym wartość wskazaną w unijnej Dyrektywie o adekwatnych wynagrodzeniach minimalnych, która zakłada, że płaca minimalna nie powinna być niższa niż 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Różnice terytorialne w relacji płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia

W raporcie zwrócono uwagę na zróżnicowanie relacji płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia w różnych regionach Polski. Najniższy stosunek odnotowano w powiecie lubińskim, gdzie płaca minimalna w 2024 roku stanowiła 31 proc. średniego wynagrodzenia. W powiecie krotoszyńskim (województwo wielkopolskie) płaca minimalna odpowiadała 70 proc. przeciętnej płacy. W największych miastach, takich jak Warszawa, Wrocław, Kraków, Gdańsk i Poznań, relacja ta nie przekroczyła 50 proc., a w Warszawie wyniosła 40 proc.

Wpływ wzrostu płacy minimalnej na rynek pracy i przedsiębiorczość

Algorytm ustalania płacy minimalnej określony w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę wyznacza minimalny pułap podwyżki, ale nie określa maksymalnego poziomu, co umożliwiło znaczne podwyżki w ostatnich latach. Symulacja przeprowadzona przez PIE wskazuje, że gdyby płaca minimalna była podnoszona jedynie o minimalną wartość wynikającą z ustawy od 2012 roku, w 2025 roku stanowiłaby ona 36 proc. przeciętnego wynagrodzenia.

Analiza wpływu dynamiki minimalnego wynagrodzenia na zatrudnienie, przedsiębiorczość oraz ogólną wysokość płac w Polsce w latach 2013-2024 wykazała, że wzrost płacy minimalnej nie miał istotnego statystycznie wpływu na poziom zatrudnienia ani na liczbę zarejestrowanych firm w poszczególnych regionach kraju. Jednocześnie wzrost płacy minimalnej przekładał się na wzrost przeciętnych wynagrodzeń.

Dr Paula Kukołowicz, kierowniczka Zespołu Analiz Procesów Społecznych w PIE, wskazała, że brak wpływu wzrostu płacy minimalnej na zatrudnienie w latach 2013-2024 może być związany z niedoborem pracowników, szybkim wzrostem produktywności w gospodarce oraz faktem, że część najniższych wynagrodzeń jest wypłacana poza oficjalną ewidencją.

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny, który prowadzi badania m.in. w obszarach makroekonomii, energetyki, klimatu, gospodarki światowej oraz ekonomii behawioralnej.

W analizowanym okresie płaca minimalna w Polsce wzrosła znacząco, a jej relacja do przeciętnego wynagrodzenia przekroczyła poziom 50 proc. Wzrost ten nie wpłynął na poziom zatrudnienia ani liczbę firm, natomiast miał związek ze wzrostem przeciętnych wynagrodzeń. Występują także wyraźne różnice terytorialne w relacji płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia, które w największych miastach pozostaje poniżej 50 proc.