Spadek handlu Iranu pod presją sankcji i wezwania do ograniczenia roli dolara

Handel Iranu odnotował znaczący spadek w wyniku sankcji nałożonych przez Stany Zjednoczone oraz blokady morskiej. Według prezydenta Iranu Masouda Pezeshkiana, obroty handlowe zmniejszyły się o 25-35%. Eksport spadł, jednak import zmniejszył się w większym stopniu.

Najwyższy przywódca Iranu Mojtaba Khamenei zaapelował o zmniejszenie zależności gospodarki od dolara amerykańskiego. W swoim piątkowym oświadczeniu podkreślił potrzebę wzrostu gospodarczego, zwiększenia produkcji oraz stopniowego wycofywania dolara z kluczowej roli w gospodarce, wskazując na koncepcję "Gospodarki Oporu" jako centralny punkt działań.

Wpływ sankcji i blokady na handel i eksport ropy

Prezydent Masoud Pezeshkian w wywiadzie dla państwowej telewizji poinformował, że spadek eksportu jest nieco mniejszy niż spadek importu, który jest znaczący. Wypowiedź ta była cytowana na podstawie tłumaczenia z Tasnim News.

W poniedziałek Departament Skarbu USA rozpoczął kampanię sankcyjną nazwaną "Operation Economic Outcast", mającą na celu odcięcie Iranu od globalnych powiązań gospodarczych. W ramach działań zaproponowano m.in. odebranie dostępu do bankowości korespondencyjnej amerykańskim instytucjom finansowym egipskiemu bankowi Banque Misr działającemu w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Bank ten miał przetworzyć około 1,8 miliarda dolarów w ciągu ostatnich dwóch lat dla 103 firm potencjalnie powiązanych z irańską siecią bankowości cieniowej.

Eksport irańskiej ropy naftowej spadł znacząco w sierpniu 2026 roku. Według danych firmy Kpler, Iran załadował około 260 tysięcy baryłek dziennie na eksport, co stanowi spadek o ponad 80% w porównaniu do 1,7 miliona baryłek dziennie w sierpniu 2025 roku. W porównaniu do lipca 2026 roku, kiedy załadowano 893 tysiące baryłek dziennie, spadek wyniósł około 70%.

Departament Obrony USA poinformował, że do 28 sierpnia jego siły przekierowały 82 statki handlowe, unieruchomiły 3 i przejęły 2 w celu zapewnienia przestrzegania blokady. Blokada została ponownie wprowadzona 14 lipca 2026 roku przez administrację prezydenta Donalda Trumpa w odpowiedzi na ataki Iranu na tankowce przepływające przez Cieśninę Ormuz.

Zasoby ropy i sytuacja budżetowa Iranu

Ministerstwo Ropy Naftowej Iranu poinformowało, że posiada wystarczające rezerwy ropy naftowej, aby zrealizować wymagania budżetowe na lata 2026-2027, pomimo blokad morskich. Według komunikatu opublikowanego na Telegramie, w ciągu czterech miesięcy przekazano 7,5 miliarda dolarów z wpływów ze sprzedaży ropy do banku centralnego kraju, co ma pokryć wydatki walutowe do początku stycznia 2027 roku.

Konflikt w regionie trwa już sześć miesięcy od rozpoczęcia przez Stany Zjednoczone i Izrael "głównych operacji bojowych" w Iranie, co wywołało odwetowe ataki na cele w Zatoce Perskiej i doprowadziło do nowej fazy napięć w regionie. Początkowo przewidywano, że działania wojenne potrwają kilka tygodni, jednak sytuacja pozostaje nierozwiązana, a próby ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz nie zostały zakończone.

W obliczu tych wydarzeń, zarówno sankcje gospodarcze, jak i blokada morska pozostają kluczowymi elementami presji na Iran, wpływając na jego handel zagraniczny i eksport surowców energetycznych.