Polska w pułapce anonimowości: wysoki eksport, niska rozpoznawalność marek

Polskie przedsiębiorstwa wykazują silną pozycję w produkcji i eksporcie, jednak ich marki pozostają słabo rozpoznawalne na arenie międzynarodowej. Eksport dóbr kreatywnych plasuje Polskę na 13. miejscu w Global Innovation Index 2025, natomiast wartość globalnych marek zajmuje dopiero 35. pozycję. Wysoka produkcja nie przekłada się na budowanie własnych brandów, co jest szczególnie widoczne w branży meblarskiej.

Produkcja i eksport a rozpoznawalność polskich marek

Polska jest czwartym największym eksporterem mebli na świecie oraz trzecim w Europie. W 2024 roku wartość eksportu mebli wyniosła 13,6 mld euro. Mimo to, polskie firmy często produkują na zlecenie zagranicznych przedsiębiorstw, a gotowe wyroby sprzedawane są pod markami zleceniodawców. W efekcie polskie produkty trafiają na rynki światowe, ale pod obcymi nazwami, co ogranicza rozpoznawalność polskich marek.

Raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) dotyczący internacjonalizacji polskich przedsiębiorstw wskazuje, że wśród branż z niewykorzystanym potencjałem wzornictwa znajduje się m.in. meblarstwo. Polskie firmy dysponują zakładami produkcyjnymi realizującymi zlecenia dla zagranicznych podmiotów, co według Oskara Zięty, architekta i projektanta, stanowi potencjał do rozwijania własnych produktów i marek.

Według Global Innovation Index 2025 Polska zajmuje 13. miejsce na świecie pod względem udziału eksportu dóbr kreatywnych w handlu oraz 24. miejsce pod względem liczby wzorów przemysłowych w relacji do PKB. European Innovation Scoreboard 2025 wskazuje, że Polska osiąga 139,3 proc. średniej Unii Europejskiej pod względem zgłoszeń wzorów przemysłowych i plasuje się na czwartym miejscu w UE w tej kategorii. Jednak w całym rankingu innowacyjności Polska zajmuje 23. miejsce spośród 27 państw Unii Europejskiej i należy do grupy „Emerging Innovators”.

Wyzwania w ochronie własności intelektualnej i budowaniu marki

Polska wypada słabiej w statystykach patentowych niż w zakresie wzornictwa. Według European Innovation Scoreboard 2025 kraj zajmuje 24. miejsce w UE pod względem liczby międzynarodowych zgłoszeń patentowych PCT w relacji do PKB. W 2025 roku podmioty z Polski złożyły 621 europejskich zgłoszeń patentowych, co stanowi spadek o 10,3 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. W przeliczeniu na milion mieszkańców było to 17 zgłoszeń, podczas gdy Czechy miały 24,5, Hiszpania 45,9, a Finlandia 613,4 zgłoszeń na milion mieszkańców.

Oskar Zięta zwraca uwagę, że Polska znajduje się na końcu stawki pod względem strategicznego zabezpieczania własności intelektualnej i patentowania. Podkreśla potrzebę stworzenia przez Urząd Patentowy realnych instrumentów wsparcia dla twórców, którzy chcą chronić swoje pomysły. Zabezpieczanie polskiego IP na wczesnym etapie jest istotne ze względu na czasochłonność i koszty związane z wdrażaniem patentów na rynkach krajowych, europejskich i światowych.

Badanie EUIPO i Europejskiego Urzędu Patentowego z 2025 roku objęło ponad 119 tys. firm z 27 państw UE. Firmy posiadające zarejestrowane prawa własności intelektualnej osiągały średnio o 23,8 proc. wyższe przychody na pracownika niż przedsiębiorstwa bez takich praw. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw różnica ta wynosiła 44 proc. Jednocześnie niespełna 10 proc. MŚP miało zarejestrowane prawa własności intelektualnej.

Polskie firmy, mimo wysokiej produkcji i eksportu, stoją przed wyzwaniem zwiększenia rozpoznawalności swoich marek na rynkach zagranicznych. Polska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH) w strategii na lata 2025-2029 stawia sobie za cel zwiększenie rozpoznawalności polskich firm i produktów za granicą. W ramach projektu Brand HUB agencja prowadzi programy promocji wybranych sektorów, w tym branży meblarskiej. W ekspansji zagranicznej przedsiębiorcom przeszkadzają m.in. nieznajomość rynków oraz brak inwestycji w promocję marki, a w przypadku MŚP także niewystarczająca wiedza dotycząca handlu zagranicznego.

Oskar Zięta wskazuje, że mimo ponad 20 wystaw rocznie, ponad 60 proc. osób, które odwiedzają jego firmę, nie zna jej marki. Firma rozwija własną technologię FiDU, stosowaną m.in. w pojazdach ostatniej mili, elementach fortyfikacyjnych i rozwiązaniach dla górnictwa.

Polska dysponuje potencjałem produkcyjnym i kreatywnym, który jest widoczny w wysokich pozycjach w rankingach eksportu dóbr kreatywnych i wzornictwa przemysłowego. Jednocześnie kraj stoi przed wyzwaniami w zakresie budowania rozpoznawalnych marek oraz skutecznej ochrony własności intelektualnej, co jest podkreślane przez ekspertów i instytucje wspierające rozwój przedsiębiorczości.