Unia Europejska i kraje arabskie potępiają budowę osiedla E1 przez Izrael

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wyraziła zdecydowany sprzeciw wobec planów Izraela dotyczących rozbudowy osiedla mieszkaniowego o nazwie „E1” na okupowanym Zachodnim Brzegu Jordanu. Decyzja izraelskich władz o ogłoszeniu przetargu na budowę tego osiedla spotkała się z krytyką ze strony Unii Europejskiej oraz krajów arabskich.

Reakcja Unii Europejskiej i państw europejskich

Ursula von der Leyen na platformie X określiła decyzję rządu Izraela o ogłoszeniu przetargów na budowę osiedla E1 jako niedopuszczalną i podkreśliła, że Unia Europejska od dawna sprzeciwia się temu przedsięwzięciu. Wcześniej, w czwartek, przywódcy Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch wystosowali wspólne oświadczenie, w którym wezwali Izrael do wstrzymania rozbudowy osiedli na Zachodnim Brzegu Jordanu. W oświadczeniu tym skrytykowano również decyzję o ogłoszeniu przetargu na pierwszy etap prac przy osiedlu E1.

Lokalizacja i znaczenie osiedla E1

Planowane osiedle E1 ma powstać między Ma'ale Adumim a Jerozolimą Wschodnią. Jego budowa wiąże się z ryzykiem odizolowania Jerozolimy Wschodniej od Zachodniego Brzegu oraz podziałem terytorium palestyńskiego na dwie odrębne części – południową i północną. Projekt ten był wcześniej krytykowany przez Stany Zjednoczone oraz państwa europejskie, a prace nad osiedlem E1 były przez wiele lat zamrożone. Budowę osiedla zatwierdzono w sierpniu 2025 roku, a przetarg na pierwszy etap prac ogłoszono we wtorek.

Historia osadnictwa na Zachodnim Brzegu

Od czasu zajęcia Zachodniego Brzegu Jordanu oraz Wschodniej Jerozolimy przez Izrael podczas wojny sześciodniowej w 1967 roku, na tych terenach powstały setki osiedli żydowskich. Obecnie mieszka tam około 700 tysięcy Żydów. Na tych samych terenach żyje również około 3,8 miliona Palestyńczyków. Obecny rząd Izraela, określany jako prawicowy, wspiera dalszą rozbudowę osiedli. Osadnicy przenoszą się do tych miejsc między innymi ze względu na niższe koszty życia w porównaniu z Izraelem oraz zachęty finansowe oferowane przez państwo, a także z powodów religijnych.

Stanowisko Palestyńczyków i rządu Izraela

Palestyńczycy od dawna postrzegają ekspansję żydowskiego osadnictwa jako próbę faktycznej aneksji ich terytorium oraz przeszkodę w budowie własnego, niepodległego państwa. Obecny rząd Izraela sprzeciwia się powstaniu niepodległej Palestyny. W ramach szerszego planu pokojowego dla regionu, znanego jako rozwiązanie dwupaństwowe, utworzenie takiego państwa popierają między innymi Organizacja Narodów Zjednoczonych oraz Unia Europejska.

Reakcja państw muzułmańskich

Szefowie dyplomacji Turcji, Egiptu, Indonezji, Jordanii, Pakistanu, Kataru, Arabii Saudyjskiej oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich wydali wspólne oświadczenie, w którym potępili plan Izraela dotyczący budowy osiedla E1. Wezwali do natychmiastowego wstrzymania realizacji tego projektu oraz działań kolonizacyjnych i innych kroków mających na celu zmianę geograficznego i demograficznego charakteru okupowanego palestyńskiego terytorium. W oświadczeniu określono plan budowy osiedla E1 jako „niebezpieczną eskalację”, która posuwa dalej ekspansję Izraela i próby aneksji palestyńskiej ziemi.

Budowa osiedla E1 oraz reakcje na nią stanowią element trwającego sporu dotyczącego statusu terytoriów okupowanych i przyszłości konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Decyzje dotyczące rozbudowy osiedli są monitorowane przez społeczność międzynarodową, a ich realizacja budzi kontrowersje na arenie międzynarodowej.