Koszt politycznej niestabilności Wielkiej Brytanii sięga 35 mld funtów

Polityczna niestabilność w Wielkiej Brytanii od zakończenia luzowania ilościowego w 2022 roku zwiększyła koszty obsługi długu o około 35 mld funtów. Wzrost rentowności brytyjskich obligacji rządowych przewyższa zmiany na rynku niemieckim, a wydarzenia polityczne, takie jak mini-budżet Liz Truss, znacząco wpłynęły na rynek długu. Wskaźnik niestabilności politycznej pokazuje, że Wielka Brytania znajduje się na trzecim miejscu pod względem ryzyka spośród ośmiu badanych krajów europejskich.

Wzrost kosztów obsługi długu w Wielkiej Brytanii

Według badań Allianz Trade, globalnego ubezpieczyciela kredytów handlowych, polityczna niestabilność w Wielkiej Brytanii spowodowała wzrost kosztów obsługi długu o około 41 mld euro, co odpowiada około 35 mld funtów, od zakończenia luzowania ilościowego w 2022 roku. Badanie to jest częścią szerszego raportu dotyczącego niestabilności politycznej na rynkach długu europejskiego.

Wielka Brytania ponosi największą część z łącznych 98 mld euro (około 83,8 mld funtów) dodatkowych kosztów obsługi długu, które wynikają z politycznej niestabilności w ośmiu monitorowanych krajach europejskich. W tym roku brytyjski rząd ma zapłacić około 110 mld funtów odsetek od długu, co jest kwotą niemal dwukrotnie wyższą niż budżet obronny oraz zbliżoną do wydatków na edukację.

Rentowność dziesięcioletnich obligacji skarbowych (giltów) spadła do około 3,5% na początku 2024 roku, ale następnie wzrosła do około 5%. Dane z rocznego przeglądu UK Debt Management Office (DMO) za lata 2024-25 pokazują, że rentowność dziesięcioletnich giltów wzrosła o 74 punkty bazowe w trakcie roku finansowego 2024-25, co przewyższa wzrost o 44 punkty bazowe w Niemczech, lecz jest nieco niższe niż wzrost o 76 punktów bazowych w Japonii. Rentowność trzydziestoletnich obligacji wzrosła o 83 punkty bazowe do 5,21%, a pięćdziesięcioletnich o 71 punktów bazowych do 4,88%.

Najostrzejszym pojedynczym wydarzeniem była reakcja rynku na mini-budżet Liz Truss pod koniec 2022 roku. W jego następstwie rentowność długoterminowych giltów wzrosła nawet o 120 punktów bazowych. Allianz Trade określił ten wzrost jako "premię idioty" ("moron premium"), odnosząc się do połączenia niefinansowanych obniżek podatków z nieograniczonymi zobowiązaniami wsparcia energetycznego.

Raport UK DMO za lata 2025-26 wskazuje, że między kwietniem a lipcem 2024 roku krzywa rentowności była odwrócona, z rentownością trzyletnich obligacji wyższą niż dziesięcioletnich, po czym od lipca 2024 roku dłuższe terminy zaczęły rosnąć szybciej niż krótsze.

Indeks niestabilności politycznej i porównanie z innymi krajami europejskimi

Allianz stworzył "indeks niestabilności politycznej", który mierzy wpływ walk o przywództwo, polaryzacji i wzorców głosowania na ceny obligacji. Sześć lat temu Wielka Brytania była jednym z krajów o najniższej niestabilności politycznej wśród monitorowanych państw. W lipcu 2026 roku zajmowała trzecie miejsce pod względem najwyższej niestabilności spośród ośmiu krajów, ustępując jedynie Holandii, Belgii i Francji.

Od początku 2022 roku Wielka Brytania miała pięciu premierów: Borisa Johnsona, Liz Truss, Rishi Sunaka, Sir Keira Starmera oraz Andy’ego Burnhama. Dla porównania, Włochy, znane z częstych zmian rządów, miały w tym samym okresie tylko dwóch premierów: Mario Draghiego i Giorgię Meloni.

Raport wskazuje, że brytyjski model parlamentarny, który koncentruje władzę i pozwala na znaczące zmiany budżetowe po jednej elekcji, generuje wyższą premię za ryzyko obligacji (gilt premium) niż kraje takie jak Holandia, nawet przy podobnych wskaźnikach niestabilności politycznej.

Inne wydarzenia polityczne, które zostały wymienione jako czynniki wpływające na rynek długu, to decyzja Rachel Reeves o złagodzeniu reguł fiskalnych i rezygnacji z planowanych podwyżek podatku dochodowego oraz publiczna krytyka rządu przez Andy’ego Burnhama, pełniącego funkcję burmistrza Wielkiego Manchesteru, dotycząca zadłużenia wobec rynków obligacji.

Główny ekonomista Allianz Group, Ludovic Subran, wraz ze strategiem inwestycyjnym Patrickiem Krizanem i asystentem badawczym Pierpaolo Fiore, stwierdzili, że rynki obligacji nigdy wcześniej nie były tak wrażliwe na zmiany polityczne w Europie. W raporcie wskazano również nadchodzące wybory we Francji, Hiszpanii i Włoszech jako potencjalne punkty presji na rynki długu suwerennego w Europie.

W odniesieniu do Włoch Allianz zwrócił uwagę, że siły polityczne o charakterze eurosceptycznym mogą wpłynąć na wzrost premii za ryzyko i wywierać presję na wspólną walutę. Zbliżające się wybory we Włoszech stawiają pytanie, czy koszty pożyczkowe tego kraju będą podążać ścieżką wyznaczoną przez Wielką Brytanię w 2022 roku.

W analizie Allianz Trade podkreślono, że polityczna niestabilność w Wielkiej Brytanii od zakończenia luzowania ilościowego w 2022 roku doprowadziła do wzrostu kosztów obsługi długu o około 35 mld funtów. Rentowność brytyjskich obligacji rządowych wzrosła szybciej niż w Niemczech, a wydarzenia takie jak mini-budżet Liz Truss wywołały znaczące zmiany na rynku długu. Indeks niestabilności politycznej plasuje Wielką Brytanię na trzecim miejscu spośród ośmiu badanych krajów europejskich pod względem ryzyka politycznego. Raport Allianz wskazuje również na nadchodzące wybory w innych krajach europejskich, które mogą wpłynąć na rynki długu suwerennego w regionie.