Fitch oceni rating Polski na tle zmian podatkowych i kondycji finansów publicznych

W najbliższy piątek agencja ratingowa Fitch przedstawi wyniki cyklicznego przeglądu oceny wiarygodności kredytowej Polski. Rok temu Fitch jako pierwsza z trzech głównych agencji zmieniła perspektywę ratingu Polski ze stabilnej na negatywną, co było sygnałem ostrzegawczym dla rządu i inwestorów. Polski rating od 2007 roku utrzymuje się na poziomie A–, co jest siódmym stopniem spośród 21 możliwych ocen dla emitentów obligacji niebędących bankrutami. Dwa tygodnie po decyzji Fitcha podobną zmianę perspektywy wprowadziła agencja Moody's, która ocenia wiarygodność kredytową Polski o stopień wyżej (A2).

Zmiany w podatkach w projekcie budżetu na 2027 rok

Premier Donald Tusk potwierdził, że w projekcie ustawy budżetowej na 2027 rok przewidziane są istotne zmiany w opodatkowaniu dochodów osób fizycznych. Próg dochodów objęty stawką PIT 12 proc. ma wzrosnąć z 120 do 130 tys. zł. Dochody do 150 tys. zł brutto będą opodatkowane nową stawką 24 proc., a powyżej tego progu – stawką 32 proc. Zmiany te będą korzystne dla osób zarabiających miesięcznie powyżej 11,9 tys. zł brutto. Premier wskazał, że obecnie takich podatników jest około 3,5 mln, a ich liczba ma rosnąć wraz ze wzrostem płac.

Ekonomiści z Citi Handlowego i Erste Banku oszacowali, że w 2027 roku dochody z PIT mogą zmniejszyć się o około 8-10 mld zł w wyniku tych zmian, w porównaniu do scenariusza bez zmian podatkowych.

Propozycje Ministerstwa Finansów dotyczące uzupełnienia budżetu

Minister finansów Andrzej Domański przedstawił propozycje zrekompensowania ubytku wpływów z PIT. Najważniejszą z nich jest podwyżka stawki CIT z 19 do 22 proc. dla podatkowych grup kapitałowych oraz podmiotów o przychodach przekraczających 50 mln euro rocznie. Ponadto planowane jest podniesienie stawki daniny solidarnościowej z 4 do 5 proc. dla osób fizycznych o dochodach powyżej 1 mln zł rocznie oraz zmniejszenie limitu uprawniającego do rozliczania podatku ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z 2 mln euro do 250 tys. euro.

Minister Domański zapewnił, że cały pakiet zmian podatkowych będzie neutralny dla budżetu, a podwyżki obciążeń dla korporacji i najlepiej zarabiających osób fizycznych mają zrekompensować ulgi dla klasy średniej. Premier Tusk zaznaczył jednocześnie, że w kolejnych dwóch latach nie będzie możliwe podwyższenie kwoty wolnej od PIT, która obecnie wynosi 30 tys. zł.

Polityczne napięcia a polityka fiskalna

Agencje ratingowe, w tym Fitch, wskazywały wcześniej, że napięte relacje między głównymi ośrodkami władzy utrudniają prowadzenie odpowiedzialnej polityki fiskalnej. Prezydent Karol Nawrocki sprzeciwiał się podwyżkom podatków, proponując jednocześnie ich obniżki, w tym podniesienie progu dochodów objętych stawką 12 proc. do 140 tys. zł. Premier Tusk przyznał, że istnieje możliwość, iż prezydent zablokuje proponowane podwyżki podatkowe, które miałyby zapewnić neutralność budżetową pakietu zmian.

Projekt ustawy budżetowej na 2027 rok musi być gotowy do końca sierpnia, ale proces legislacyjny będzie trwał dalej. Dla agencji ratingowych istotne są faktyczne zmiany w polityce fiskalnej, a nie same zapowiedzi.

Deficyt budżetowy i sytuacja finansów publicznych

Polska od połowy 2024 roku jest objęta unijną procedurą nadmiernego deficytu, co zobowiązuje rząd do stopniowego zacieśniania polityki fiskalnej. Wzrost wynagrodzeń przy niezmiennych progach podatkowych w ostatnich latach zwiększał wpływy do budżetu o 0,3-0,4 proc. PKB, według prof. Andrzeja Torója, wiceprzewodniczącego Rady Fiskalnej.

Wykonanie planu budżetowego po siedmiu miesiącach 2026 roku pokazuje, że deficyt budżetu centralnego wyniósł 141 mld zł, a jego wartość spadła o niemal 10 proc. w porównaniu do tego samego okresu 2025 roku. Jednak spadek ten wynika głównie z braku konieczności spłaty pożyczek zaciągniętych przez BGK i PFR w czasie pandemii COVID-19. Bez tego deficyt byłby o ponad 30 mld zł wyższy niż faktycznie i o 10 proc. większy niż przed rokiem.

Deficyt budżetowy Polski utrzymuje się na poziomie wyższym niż kiedykolwiek wcześniej, z wyjątkiem okresów kryzysów. Większość ekonomistów przewiduje, że deficyt sektora finansów publicznych w 2026 roku wyniesie około 6,7-6,9 proc. PKB, a w 2025 roku był na poziomie 7,3 proc. PKB. Ekonomiści z Citi Handlowego oceniają, że deficyt w 2027 roku wyniesie 6,7 proc. PKB. W lutym analitycy Fitcha prognozowali deficyt sektora finansów publicznych na poziomie 6,5 proc. PKB w 2026 roku i 6,2 proc. PKB w 2027 roku.

Reakcja inwestorów i sytuacja na rynku obligacji

Pomimo rosnącej rentowności polskich obligacji skarbowych, Ministerstwo Finansów nie ma problemów ze sprzedażą papierów dłużnych. Rentowność 10-letnich obligacji wynosi około 6 proc., co jest o 1 punkt procentowy wyższe niż w lutym i o 0,5 punktu procentowego wyższe niż rok temu, gdy Fitch zmienił perspektywę ratingu na negatywną.

Wzrost rentowności obligacji przekłada się na wyższe koszty obsługi długu publicznego, co utrudnia redukcję deficytu budżetowego. Rok temu jednym z powodów do niepokoju była rosnąca wrażliwość polskich finansów publicznych na globalne szoki na rynku obligacji. Pierwszy test tej wrażliwości polski rząd przeszedł pomyślnie, co może być czynnikiem uspokajającym dla agencji ratingowych.

Znaczenie kondycji gospodarki dla ratingu

Wiarygodność kredytowa państw zależy nie tylko od stanu finansów publicznych, ale także od tempa wzrostu gospodarczego, równowagi zewnętrznej i stabilności waluty. Polska wypada dobrze pod tym względem w porównaniu z innymi państwami o podobnym ratingu i nie jest nadmiernie zadłużona.

W lutym analitycy Fitcha podwyższyli prognozę wzrostu PKB Polski na 2026 rok z 3,2 do 3,6 proc., co zbliża ją do średnich prognoz ekonomistów. Pomimo szoku naftowego, który mógłby spowolnić wzrost gospodarczy, prognoza ta pozostaje aktualna.

Agencja Moody's, która utrzymuje rating Polski o stopień wyższy niż Fitch i Standard & Poor's, ogłosi wyniki swojego przeglądu oceny wiarygodności kredytowej we wrześniu. Ekonomiści z Erste Banku wskazują, że ryzyko obniżki ratingu przez Moody's nie przekracza 50 proc.

Wybory parlamentarne w 2027 roku są uwzględniane przez agencje ratingowe, które nie spodziewają się znaczącej korekty polityki fiskalnej przed tym wydarzeniem. Obniżka ratingu przed wyborami byłaby rozważana jedynie w przypadku wyraźnego pogorszenia stanu finansów publicznych względem podstawowego scenariusza agencji.