Armenia zbliża się do Unii Europejskiej, Kreml domaga się referendum

Armenia nigdy nie była tak blisko Unii Europejskiej jak obecnie. Taką opinię wyraził rzecznik Komisji Europejskiej Markus Lammert, komentując zapowiedź premiera Armenii Nikola Paszyniana o planowanym rozpoczęciu procesu ubiegania się o członkostwo w UE.

Rzecznik KE zaznaczył, że formalny proces akcesyjny wymaga złożenia przez państwo aspirujące oficjalnego wniosku o członkostwo, czego Armenia jeszcze nie uczyniła. Po złożeniu wniosku Unia mogłaby przyznać Armenii status kraju kandydującego. Obecnie taki status posiadają Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Gruzja, Macedonia Północna, Mołdawia, Serbia, Turcja oraz Ukraina. Kosowo jest kandydatem potencjalnym.

Współpraca Armenii z Unią Europejską i wsparcie finansowe

Według rzecznika Komisji Europejskiej Armenia w ostatnim czasie znacząco zbliżyła się do UE. W maju w Erywaniu odbył się pierwszy szczyt UE i Armenii, który pogłębił współpracę w ramach Planu na rzecz Odporności i Wzrostu oraz Instrumentu na rzecz Pokoju. Są to programy unijne, które umożliwiają przekazywanie wsparcia finansowego przez Unię Europejską, będącą największym darczyńcą w Armenii.

Plan na rzecz Odporności i Wzrostu dla Armenii opiewa na kwotę 270 mln euro, mającą na celu wzmocnienie gospodarki i wsparcie reform w kraju. Z tej sumy 200 mln euro jest bezzwrotną pomocą, a 70 mln euro stanowią niskooprocentowane pożyczki. Z kolei z Instrumentu na rzecz Pokoju Armenia otrzymała 30 mln euro, które mają wesprzeć utrzymanie pokoju po zawarciu porozumienia z Azerbejdżanem w 2025 roku w sprawie konfliktu o Górski Karabach.

Reakcja Rosji i kwestia referendum

Zapowiedź premiera Paszyniana wpisuje się w politykę zbliżenia Armenii z Unią Europejską oraz jednoczesnego poluzowywania więzi z Rosją. Kreml, który nie chce utracić wpływów w Armenii, próbował zdyskredytować premiera Paszyniana podczas wyborów parlamentarnych w czerwcu, które ostatecznie wygrała jego partia Umowa Społeczna.

Przed wyborami Rosja stosowała presję ekonomiczną, wprowadzając ograniczenia na import niektórych produktów rolnych z Armenii. W odpowiedzi Paszynian ogłosił przekierowanie towarów na rynki unijne, co zostało wsparte przez szefową Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen.

Obecnie Rosja domaga się, aby przed złożeniem przez Armenię wniosku o członkostwo w UE w kraju odbyło się referendum w tej sprawie. Premier Paszynian nie wykluczył przeprowadzenia takiego plebiscytu, ale dopiero po uzyskaniu statusu państwa kandydującego.

Warto dodać, że referendum dotyczące integracji z Unią Europejską odbędzie się 29 sierpnia w Islandii, które poprzedzi złożenie ewentualnego wniosku tego kraju o członkostwo w UE.

Armenia znajduje się obecnie w procesie zacieśniania relacji z Unią Europejską, co potwierdzają zarówno działania polityczne, jak i wsparcie finansowe ze strony UE. Jednocześnie kwestie związane z wpływami Rosji pozostają istotnym elementem sytuacji politycznej w kraju.