Agencja Moody’s obniża rating Polski do poziomu A3 – co to oznacza dla finansów kraju?

Agencja ratingowa Moody’s podjęła decyzję o obniżeniu długoterminowego ratingu Polski z poziomu A2 do A3, co jest najniższym poziomem od 2002 roku. Tym samym ocena Moody’s zrównała się z wcześniejszymi ocenami dwóch innych kluczowych agencji ratingowych – Fitch oraz Standard & Poor’s, które już wcześniej klasyfikowały polskie finanse na poziomie o jeden stopień niższym niż Moody’s.

Perspektywa ratingu została określona jako stabilna. Agencja nie przewiduje zmian w ocenie w ciągu najbliższych 12–18 miesięcy, o ile nie wystąpią nadzwyczajne okoliczności. Decyzja ta została podjęta mimo braku przyjęcia przez Sejm projektu budżetu na 2027 rok.

Uzasadnienie decyzji Moody’s i sytuacja finansów publicznych

W uzasadnieniu obniżenia ratingu Moody’s wskazała na utrzymujące się wysokie deficyty fiskalne, które prowadzą do znacznego wzrostu długu publicznego. W połączeniu z rosnącymi kosztami obsługi długu, sytuacja ta osłabia wskaźniki zdolności obsługi zadłużenia.

Agencja podkreśliła, że w 2027 roku obsługa długu publicznego będzie kosztowała ponad 107 miliardów złotych, co stanowi blisko 3 proc. produktu krajowego brutto (PKB). Kwota ta odpowiada około dwóm trzecim wydatków na zbrojenia. Moody’s zaznaczyła, że dalszy wzrost rentowności obligacji może podnosić te koszty.

W ocenie agencji skuteczność polityki fiskalnej uległa osłabieniu, co wynika z procyklicznego nastawienia budżetowego w ostatnich latach oraz ograniczonej gotowości lub zdolności władz do odbudowy buforów budżetowych w okresie sprzyjającej koniunktury gospodarczej.

Ograniczenia w działaniach rządu i polityczne uwarunkowania

Rząd Polski stoi przed ograniczonymi możliwościami poprawy sytuacji finansów publicznych. Zmniejszenie wydatków jest utrudnione ze względu na ryzyko polityczne związane z cięciami w transferach socjalnych, które mogłyby wpłynąć na utratę władzy w 2027 roku. Podobnie, ograniczenia w wydatkach na zbrojenia są utrudnione przez obecne napięcia związane z zagrożeniem ze strony Rosji.

Planowany program "CPN" miałby zwiększyć zadłużenie i deficyt budżetowy bez dodatkowych wpływów do budżetu, ale jest postrzegany jako konieczny dla utrzymania poparcia elektoratu.

Rząd poszukuje środków na ten program poprzez wprowadzenie podatku od nadmiernych zysków koncernów paliwowych. Jednak prezydent konsekwentnie wetuje ustawy nakładające ten podatek, składając własny projekt, który według ministra Andrzeja Domańskiego zakończyłby się negatywnymi skutkami, porównywanymi do sytuacji z czasów prezesa Obajtka.

Podniesienie podatków, nawet w niewielkim zakresie, spotyka się z oporem prezydenta, który obiecał Konfederacji, że nie zgodzi się na żadne podwyżki. Wyjątkiem jest podniesienie podatku CIT dla banków z 19 do 30 proc.

W najbliższym czasie oczekiwane jest przedstawienie oceny finansów Polski przez agencję Standard & Poor’s, która zaplanowała swoją decyzję na 6 listopada.

Reakcje rynków na obniżenie ratingu Moody’s mogą być krótkotrwałe. Według obserwacji, po początkowym spadku wartości złotego, akcji i obligacji, sytuacja powinna się ustabilizować, a wydarzenie to może zostać szybko zapomniane.

Decyzja Moody’s o obniżeniu ratingu Polski do poziomu A3 oraz ustalenie stabilnej perspektywy odzwierciedlają ocenę agencji dotyczącą wysokich deficytów fiskalnych, rosnącego zadłużenia i kosztów obsługi długu. Rząd stoi przed ograniczonymi możliwościami zmiany tej sytuacji ze względu na uwarunkowania polityczne i społeczne. W najbliższych miesiącach oczekiwana jest kolejna ocena ze strony Standard & Poor’s, która może wpłynąć na dalszą ocenę sytuacji finansowej kraju.