Zmiany podatkowe PiS i wyzwania dużych inwestycji w Polsce

Prawo i Sprawiedliwość zaproponowało zmiany podatkowe skierowane do przedsiębiorców, które obejmują m.in. obniżenie składek zdrowotnych dla jednoosobowych działalności gospodarczych (JDG) rozliczających się ryczałtem i podatkiem liniowym. Partia planuje także powrót do karty podatkowej, wprowadzenie jednorazowej amortyzacji inwestycji oraz obniżkę podatku Belki z 19 do 10 proc. Zamiast podatku CIT miałby zostać wprowadzony podatek obrotowy.

Zmiany te zostały zaprezentowane podczas kongresu gospodarczego PiS i mają charakter liberalizujący podejście do obciążeń podatkowych przedsiębiorców. Wcześniej partia ta realizowała reformy w ramach Polskiego Ładu, które m.in. podnosiły składki zdrowotne. Obecne propozycje częściowo odwracają te zmiany.

Wyzwania realizacji dużych inwestycji na przykładzie Portu Polska

Budowa Portu Polska, jednego z największych przedsięwzięć infrastrukturalnych w kraju, napotyka na trudności organizacyjne i opóźnienia. Jerzy Mirgos, prezes firmy Mirbud, ocenia, że skala inwestycji przerosła zarówno zamawiającego, jak i oferentów. Trudności dotyczą m.in. skompletowania kadry do koordynacji prac.

Przedstawiciele Portu Polska zapewniają, że inwestycja zostanie zrealizowana w terminie. Doświadczenia z innych dużych projektów unijnych pokazują, że średnie opóźnienie wynosi 11 lat. Badania pokazują, że obecnie procesy budowlane trwają dłużej niż 40–50 lat temu, co jest związane z rosnącą liczbą regulacji, wymogów środowiskowych oraz sporów sądowych.

W realizacji inwestycji przeszkadza także rozmyta odpowiedzialność między zamawiającymi a wykonawcami, którzy często przerzucają zadania na siebie nawzajem. W polskich warunkach wskazuje się na potrzebę importu know-how od firm mających doświadczenie w prowadzeniu podobnych przedsięwzięć. Kluczowy jest także polityczny wybór między zapewnieniem maksymalnego bezpieczeństwa a realizacją celów rozwojowych.

Budżet i finanse publiczne w kontekście zmian podatkowych

Zmiany podatkowe planowane na przyszły rok mają przynieść budżetowi około 1 proc. PKB dodatkowych wpływów, co jest największą podwyżką od czasu objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu w 2024 roku. Mimo to deficyt budżetowy ma pozostać na poziomie z bieżącego roku ze względu na sztywne wydatki zapisane w ustawach, m.in. na ochronę zdrowia i obronność.

W przypadku zawetowania podwyżek podatkowych przez prezydenta deficyt może się zwiększyć, a dług publiczny przekroczyć próg ostrożnościowy określony w ustawie o finansach publicznych. Wówczas konsekwencje finansowe spadłyby na kolejny rząd.

Problemy z budżetem nie dotyczą wyłącznie Polski. We Francji trwa wyprzedaż obligacji, a rentowność dziesięcioletnich papierów wartościowych w euro przekroczyła rentowność polskich obligacji, mimo wyższego ratingu Francji. Ekonomiści opisują trudności Francji z kontrolą wydatków, zwłaszcza na świadczenia emerytalne. Politycy francuscy zaczęli rozważać oszczędności w odpowiedzi na presję rynków.

Na koniec września aktywa otwartych funduszy emerytalnych (OFE) osiągnęły rekordową wartość 372,5 mld zł, co jest efektem hossy na giełdzie. Mechanizm tzw. suwaka powoduje, że środki z OFE są stopniowo przenoszone do ZUS, co wpływa na zmniejszenie dotacji z budżetu na ten cel.

Badania przeprowadzone przez niemiecką Foundation for Family Businesses w sześciu krajach Europy wskazują, że w Polsce około 20 proc. firm rodzinnych ponosi istotne koszty związane z obowiązkami prawnymi i podatkowymi. W Niemczech odsetek ten wynosi około 33 proc., a w innych krajach, takich jak Francja, Włochy i Szwecja, jest wyższy.

Propozycje podatkowe PiS oraz wyzwania związane z realizacją dużych inwestycji infrastrukturalnych pokazują złożoność obecnej sytuacji gospodarczej i finansowej Polski. Zmiany w systemie podatkowym dotyczą przede wszystkim przedsiębiorców, a realizacja strategicznych projektów wymaga koordynacji i decyzji politycznych dotyczących priorytetów rozwojowych.