Zmiana trendu realnej siły złotego i jej historyczne analogie

W ciągu ostatnich sześciu miesięcy na polskim rynku walutowym nastąpiła istotna zmiana polegająca na odwróceniu trendu realnej aprecjacji złotego, który trwał od października 2022 do marca 2025 roku. Realny kurs walutowy (REER) dla złotego osiągnął w styczniu 2026 roku najwyższy poziom od 2008 roku. Wartość nominalna kursu euro do złotego w tym okresie spadła z około 5 zł w marcu 2022 do lokalnego minimum 4,1275 zł pod koniec lutego 2025 roku, wyrównując poziom z początku 2018 roku.

Nominalny kurs euro do złotego nie spadł poniżej 4,1270 zł, a taki poziom byłby najniższą wartością od lipca 2015 roku. Po tym okresie kurs euro wzrósł do około 4,30 zł w wyniku wojen celnych w USA, a następnie zanotował lokalny dołek na poziomie około 4,20 zł w styczniu 2026 roku. Kolejne wydarzenia geopolityczne, takie jak izraelsko-amerykański atak na Iran i wojna na Bliskim Wschodzie, spowodowały osłabienie złotego i wzrost kursu euro do około 4,35 zł.

Realny kurs walutowy a inflacja

Realny kurs walutowy (REER) uwzględnia różnice inflacji między Polską a strefą euro, która jest głównym partnerem handlowym Polski. W latach 2011-2019 różnice inflacji między Polską a eurolandem były niewielkie, a REER poruszał się podobnie jak kurs nominalny. Jednak od końca 2019 roku inflacja w Polsce zaczęła przyspieszać, przewyższając tempo wzrostu cen w strefie euro.

Po roku 2020 w Polsce nastąpiła znaczna eksplozja inflacji, znacznie większa niż w strefie euro. W efekcie realny kurs EUR/PLN pozostawał praktycznie bez zmian, mimo że kurs nominalny wzrósł do rekordowych poziomów, sięgając nawet 5 złotych. Od połowy 2022 roku do stycznia 2026 roku REER dla Polski wzrastał bardzo mocno, a ten wzrost odpowiada realnej aprecjacji złotego.

REER jest wskaźnikiem abstrakcyjnym, tworzonym przez ekonomistów, który pokazuje zjawiska związane z siłą waluty po uwzględnieniu inflacji. Cały obrót gospodarczy odbywa się jednak po kursach nominalnych.

Historyczne analogie i obecna sytuacja

Poprzednie dwa epizody wysokiej realnej siły złotego miały miejsce w czerwcu 2001 oraz lipcu 2008 roku. W obu przypadkach towarzyszyły im silne bessy na warszawskiej giełdzie oraz znaczne wyhamowanie wzrostu gospodarczego Polski. Na świecie w tych okresach występowały kryzysy: pęknięcie bańki internetowej (2000-2002) oraz globalny kryzys finansowy (2007-2009).

W obu tych epizodach realny efektywny kurs złotego przeszedł w krótkim czasie ze strefy przewartościowania do ekstremalnego niedowartościowania waluty. Obecny epizod różni się od poprzednich tym, że wzrost REER trwał ponad dwa lata, a obecne osłabienie złotego ma charakter łagodny.

Dodatkowo, podczas poprzednich bess na GPW, wskaźnik REER osiągał ekstremalnie niskie poziomy, które stanowiły sygnał kupna. Obecnie indeksy WIG20 i WIG utrzymują historyczne rekordy, mimo realnego i nominalnego osłabienia złotego.

Zmiana trendu realnej aprecjacji złotego, obserwowana w ostatnich miesiącach, jest zatem zjawiskiem o istotnym znaczeniu dla rynku walutowego i gospodarczego Polski. Obecna sytuacja różni się od poprzednich epizodów pod względem dynamiki zmian REER oraz sytuacji na rynku kapitałowym.