Uzbekistan i inne państwa za wykreśleniem Usmanowa z listy sankcyjnej UE

Rada Unii Europejskiej 22 września podjęła decyzję o wykreśleniu Aliszera Usmanowa z listy osób objętych indywidualnymi sankcjami w związku z rosyjską agresją na Ukrainę. W wyniku tej decyzji cofnięto m.in. zamrożenie aktywów oraz zakaz wjazdu do państw strefy Schengen. Jednocześnie sankcje wobec pozostałych osób i podmiotów z listy zostały przedłużone o trzy lata, podczas gdy wcześniej odnawiano je co pół roku.

Uzbekistan odegrał istotną, choć zakulisową rolę w staraniach o wykreślenie Usmanowa z listy sankcyjnej UE. Według ustaleń azjatyckiej sekcji Radia Swoboda, od 2022 roku Uzbekistan zabiegał w Brukseli o wykreślenie biznesmena, argumentując, że sankcje utrudniają jego inwestycje i działalność charytatywną w tym kraju. W marcu 2026 roku państwa Azji Centralnej, przede wszystkim Uzbekistan, lobbowały w tej sprawie za pośrednictwem Słowacji.

Zaangażowanie innych państw w wykreślenie Usmanowa

Według dziennikarza Rikarda Jozwiaka w działania na rzecz Usmanowa zaangażowane były także Kazachstan i inne państwa. 2 marca 2026 roku prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan zwrócił się do premiera Słowacji Roberta Ficy o poparcie dla wykreślenia Usmanowa, wskazując na jego działalność kulturalną i sportową oraz rolę w umacnianiu więzi w świecie turkijskim.

W przededniu obrad UE do inicjatywy przyłączyła się także Francja, która poparła wykreślenie Usmanowa, powołując się na kwestie bezpieczeństwa narodowego. Francuskie stanowisko mogło być związane z negocjacjami z Azerbejdżanem w sprawie uwolnienia dwóch obywateli Francji. Dzień po decyzji UE prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew ułaskawił Francuza Martina Ryana, skazanego w marcu na 10 lat więzienia za szpiegostwo.

Informacje o Aliszerze Usmanowie i reakcje na decyzję UE

Aliszer Usmanow, urodzony w Uzbekistanie miliarder, po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę przeniósł się do swojej ojczyzny. Według Radia Swoboda stał się tam ważnym inwestorem i wspierał m.in. budowę Centrum Cywilizacji Islamskiej w Taszkencie. Jego majątek szacowany jest na 16,7 mld dolarów.

W 2025 roku Sąd UE odrzucił skargę Usmanowa na sankcje, uznając dowody wykorzystane przez Radę UE przy ich nałożeniu za wystarczające. Decyzja o wykreśleniu Usmanowa i Michaiła Fridmana z listy sankcyjnej spotkała się z krytyką Ukrainy. Łotwa i Estonia sprzeciwiały się tej propozycji, ale ostatecznie wstrzymały się od głosu, co umożliwiło przyjęcie decyzji. Oba państwa zapowiedziały następnie własne sankcje wobec rosyjskich biznesmenów.

Rada UE przedłużyła sankcje wobec pozostałych osób i podmiotów z listy o trzy lata, podczas gdy wcześniej odnawiano je co pół roku.

Decyzja o wykreśleniu Usmanowa z listy sankcyjnej była efektem działań dyplomatycznych Uzbekistanu, Turcji, Francji oraz innych państw Azji Centralnej, w tym Kazachstanu. Wsparcie tych krajów obejmowało lobbing w instytucjach unijnych oraz argumentację dotyczącą działalności inwestycyjnej i kulturalnej Usmanowa.