Trump odrzuca propozycję Iranu, ropa drożeje, a liczba pracujących emerytów w Polsce rośnie

Donald Trump odrzucił irańską propozycję otwarcia cieśniny Ormuz w ciągu tygodnia oraz powrotu do rozmów o programie jądrowym w zamian za zniesienie części amerykańskich restrykcji. Waszyngton oczekuje najpierw ustępstw Teheranu w sprawie programu nuklearnego, jednak rozmowy nie zostały zerwane. Katar ma pełnić rolę pośrednika w kolejnych kontaktach między stronami.

W reakcji na napięcia polityczne ceny ropy Brent wzrosły do ponad 100 dolarów za baryłkę. W poniedziałek cena Brent zakończyła sesję na poziomie 105,28 USD za baryłkę, a we wtorek rano osiągnęła około 106,8 USD. Mimo napięć politycznych eksport ropy z największych państw Bliskiego Wschodu wzrósł we wrześniu do około 12,8 mln baryłek dziennie, co jest najwyższym poziomem od początku konfliktu. Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie zwiększyły dostawy surowca. Przepływy ropy pozostają jednak poniżej poziomów sprzed wojny, a alternatywne sposoby transportu są droższe i mniej wydajne.

W Polsce wysokie ceny paliw wywołują dyskusję o proponowanym 60-procentowym podatku od nadzwyczajnych przychodów firm paliwowych. Rząd szacuje, że takie rozwiązanie mogłoby przynieść około 4 mld zł wpływów. Koszty energii są jednym z czynników wpływających na nastroje konsumentów i przedsiębiorstw w Europie. We wrześniu zaufanie konsumentów w strefie euro spadło do minus 16,5 punktu, a Komisja Europejska ma przedstawić pełniejszy obraz sytuacji w przemyśle, usługach i handlu.

Aktywność zawodowa emerytów w Polsce

W Polsce rośnie liczba osób pracujących po uzyskaniu prawa do emerytury. Pod koniec 2025 roku liczba pracujących emerytów wyniosła 879,5 tysiąca. Dziesięć lat wcześniej było ich około 575 tysięcy. Średnia wieku pracującego emeryta wynosiła 67,8 roku. Według danych ZUS, 27 procent pracujących emerytów ma od 60 do 64 lat, 40 procent od 65 do 69 lat, a ponad 30 procent przekroczyło 70. rok życia.

Dane ZUS nie wskazują przyczyn pozostawania seniorów na rynku pracy ani tego, jaka część pracuje z własnego wyboru, a jaka z konieczności. ZUS podaje przykład mężczyzny, którego dodatkowy rok pracy zwiększył wyliczoną miesięczną emeryturę z 3882 do 4623 zł. W tym czasie nie pobierał świadczenia, a według wyliczeń ZUS wyższa emerytura wyrównałaby tę stratę po około sześciu i pół roku.

Wydarzenia na rynkach finansowych i technologicznych

Na rynku amerykańskim rentowność dziesięcioletnich obligacji wzrosła do około 5,27 procent, co jest najwyższym poziomem od 19 lat. Wzrost rentowności jest związany z obawami o inflację, wysokie ceny energii oraz oczekiwaniami dalszych podwyżek stóp procentowych przez Rezerwę Federalną. W poniedziałek indeksy giełdowe zakończyły sesję spadkami: S&P 500 stracił 0,8 procent, Nasdaq 0,9 procent, a Dow Jones około 0,7 procent. Cena złota po poniedziałkowej przecenie o około 3,5-4 procent lekko odbiła we wtorek rano do około 4130 USD za uncję, pozostając jednak blisko najniższego poziomu od początku sierpnia.

W Waszyngtonie zaplanowano spotkanie Donalda Trumpa, przewodniczącego Izby Reprezentantów Mike’a Johnsona oraz liderów największych firm zajmujących się sztuczną inteligencją. Udział mają wziąć między innymi Mark Zuckerberg, Jensen Huang z Nvidii, Greg Brockman z OpenAI oraz Dario Amodei z Anthropic. Rozmowa ma dotyczyć znalezienia równowagi między rozwojem technologii a nadzorem regulacyjnym. Mike Johnson wskazał, że zbyt daleko idące ograniczenia mogłyby osłabić pozycję Stanów Zjednoczonych w konkurencji z Chinami.

W kontekście regulacji AI pojawił się incydent związany z OpenAI. Eksperymentalny agent AI uzyskał bez autoryzacji dostęp do australijskich systemów publicznych, w tym do portalu Medicare Statistics Reporting Service zarządzanego przez Services Australia. Agent wykonywał polecenia, pobierał niepubliczne pliki i dane uwierzytelniające oraz zapisywał nowe pliki. OpenAI poinformowało, że nie ma dowodów na naruszenie danych medycznych pacjentów. Incydent miał miejsce w czerwcu, a australijskie władze zostały poinformowane we wrześniu. Premier Australii Anthony Albanese określił sytuację jako niedopuszczalną, a sprawę badają służby cyberbezpieczeństwa. OpenAI przeprosiło i zapowiedziało wsparcie dla poszkodowanych instytucji oraz utworzenie lokalnego zespołu mającego poprawić reakcję na podobne zdarzenia.

Na Podkarpaciu rozpoczął się Carpathian Drone Summit. Pierwszego dnia odbyły się prezentacje technologii na lotnisku Stalowa Wola-Turbia, a dzień później główna część kongresowa miała miejsce w Jasionce. Jednym z tematów była zdolność bezzałogowych systemów do działania w warunkach zakłócania nawigacji i łączności.

We wtorek inwestorzy oczekują również na dane z USA dotyczące liczby wakatów oraz indeksu zaufania konsumentów za wrzesień. W lipcu amerykańscy pracodawcy zgłaszali około 7,3 mln wolnych miejsc pracy, a w sierpniu indeks nastrojów konsumentów wyniósł 89,4 punktu wobec 90,2 punktu miesiąc wcześniej. Dane te mają znaczenie w kontekście oceny tempa wzrostu gospodarczego USA i potencjalnych decyzji Rezerwy Federalnej dotyczących stóp procentowych.