Spóźnienie do pracy z powodu alertu RCB – czy przysługuje wynagrodzenie?

Spóźnienie do pracy z powodu konieczności ukrycia się podczas alarmu o zagrożeniu z powietrza jest usprawiedliwione, jednak nie wiąże się z wypłatą wynagrodzenia za ten czas. Takie stanowisko przedstawił ekspert prawa pracy prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk w odpowiedzi na pytania dotyczące konsekwencji spóźnienia wywołanego alertem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB).

Województwo lubelskie było jednym z obszarów, gdzie w ostatnim czasie uruchomiono systemy ostrzegania o zagrożeniu atakiem z powietrza. W Lublinie zawyły syreny alarmowe, a RCB rozesłało alerty do mieszkańców. W takich sytuacjach pracownicy mogą być zmuszeni do ukrycia się w bezpiecznych miejscach, co może skutkować spóźnieniem do pracy.

Usprawiedliwione spóźnienie, ale bez wynagrodzenia

Prof. Sobczyk podkreślił, że spóźnienie spowodowane koniecznością ukrycia się w schronie powinno być traktowane jako usprawiedliwione. Pracodawca nie ma dowolności w odmowie uznania takiego usprawiedliwienia. W przypadku nałożenia kary przez pracodawcę, pracownik może odwołać się do sądu pracy, który zgodnie z prawem powinien uchylić karę, jeśli uzna usprawiedliwienie.

Jednocześnie ekspert zaznaczył, że usprawiedliwienie spóźnienia nie oznacza automatycznie prawa do wynagrodzenia za czas nieobecności. Wynagrodzenie za niewykonywanie pracy przysługuje tylko wtedy, gdy przepisy prawa pracy jednoznacznie to przewidują, a w przypadku spóźnienia spowodowanego alarmem RCB takich przepisów nie ma.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, pracownik, który nie może stawić się do pracy z powodu przyczyn uniemożliwiających obecność, powinien niezwłocznie poinformować pracodawcę o przyczynie nieobecności oraz przewidywanym czasie jej trwania. Pracodawca może zastosować wobec pracownika karę upomnienia lub nagany za nieprzestrzeganie ustalonego porządku pracy, w tym za nieusprawiedliwioną nieobecność. Za opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia możliwe jest również nałożenie kary pieniężnej.

Brak spójnych wytycznych i odpowiedzialność pracodawcy

W ostatnim czasie pojawiły się głosy zarówno ze strony pracodawców, jak i związków zawodowych, dotyczące braku jasnych wytycznych, jak postępować w sytuacji otrzymania alertu RCB podczas pracy. Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń poinformował, że trwają prace nad przygotowaniem wytycznych dla pracodawców w tym zakresie.

Wiceszef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz wskazał, że obecnie resort nie prowadzi prac nad takimi wytycznymi. Zaznaczył, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracowników spoczywa na pracodawcy, który powinien dokonać analizy miejsc ewentualnego schronienia i wskazać pracownikom bezpieczne punkty w razie zagrożenia.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opublikowało instrukcję reagowania na zagrożenie atakiem z powietrza, w której przypomina o konieczności korzystania z punktów schronienia. Informacje o ich lokalizacji można uzyskać w urzędzie gminy, jednostkach Państwowej lub Ochotniczej Straży Pożarnej oraz na stronie internetowej rządowej bazy punktów schronienia.

W bazie aplikacji gdziesieukryc.pl znajduje się ponad 86 tysięcy punktów schronienia, które mogą być wykorzystane przez mieszkańców w sytuacji zagrożenia.

W świetle obowiązujących przepisów i dostępnych informacji, spóźnienie do pracy spowodowane koniecznością ukrycia się podczas alarmu RCB jest usprawiedliwione, jednak nie wiąże się z prawem do wynagrodzenia za ten czas. Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom informacje o miejscach schronienia i dbać o ich bezpieczeństwo w sytuacjach zagrożenia.