Spadek produkcji i konsumpcji wódki w Polsce w pierwszym półroczu 2026 roku

Produkcja sprzedana czystej wódki w Polsce zmniejszyła się o blisko 19 proc. w pierwszym półroczu 2026 roku. Jej spożycie spadło o 20 proc., a wpływy z akcyzy od napojów spirytusowych zmalały mimo wyższych stawek podatkowych. Branża szacuje, że w całym 2026 roku wpływy budżetowe mogą być niższe o ponad 1 mld zł w porównaniu z rokiem poprzednim.

Zmiany w produkcji i konsumpcji alkoholu wysokoprocentowego

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w pierwszych sześciu miesiącach 2026 roku produkcja sprzedana czystej wódki w Polsce spadła o blisko 19 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku 2025. Spożycie tego trunku zmniejszyło się o 20 proc. W pozostałych kategoriach napojów spirytusowych odnotowano spadki od 2 proc. do 10 proc., przy czym największy spadek dotyczył ginu.

Zmiany te wpisują się w trend ograniczania konsumpcji alkoholu w Polsce. Dane CBOS wskazują, że obecnie po napoje alkoholowe sięga 73 proc. Polaków, co stanowi spadek o 8 punktów procentowych w porównaniu z sytuacją sprzed siedmiu lat. Najczęściej wskazywanymi powodami ograniczenia spożycia alkoholu są zainteresowanie zdrowym stylem życia (57 proc.) oraz brak potrzeby sięgania po alkohol (51 proc.).

Preferencje konsumentów również ulegają zmianie. Czystą wódkę preferuje 13 proc. respondentów, podczas gdy wino wybiera 32 proc., a piwo 30 proc. badanych. Wzrost popularności odnotowują nowe kategorie produktów, takie jak niskoalkoholowe gotowe koktajle, których sprzedaż zwiększyła się w 2025 roku o ponad 15 proc. Wartość segmentu napojów bezalkoholowych 0,0 proc. wzrosła o 13 proc. rok do roku, a wolumen sprzedaży tych produktów zwiększył się o ponad 30 proc. Jednak te kategorie nie rekompensują spadków na rynku czystej wódki.

Wpływ spadku konsumpcji na wpływy budżetowe i sektor rolniczy

Zmniejszenie spożycia wysokoprocentowych alkoholi ma również konsekwencje dla dochodów państwa. Ministerstwo Finansów poinformowało, że w okresie od stycznia do maja 2026 roku wpływy z akcyzy od napojów spirytusowych spadły o 13 proc. rok do roku, pomimo obowiązywania wyższych stawek podatkowych. Branża szacuje, że jeśli obecny trend się utrzyma, wpływy z akcyzy w całym 2026 roku będą niższe o ponad 1 mld zł w porównaniu z rokiem 2025.

Karol Stec, Prezes Zarządu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, wskazał, że pierwsze pięć miesięcy roku przynosi zazwyczaj 35-37 proc. rocznych wpływów z akcyzy od napojów spirytusowych. Zwrócił uwagę, że spadkowy trend może spowodować, iż tegoroczne wpływy nie osiągną poziomu założonego w budżecie państwa. Według wyliczeń Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych, w latach 2024-2025 z nielegalnej produkcji lub przemytu pochodziło około 40 mln litrów czystego alkoholu, co w 2025 roku mogło skutkować stratą dla budżetu państwa w wysokości 1,8 mld zł.

Ministerstwo Finansów zapowiada kolejną podwyżkę akcyzy o 15 proc. w 2027 roku oraz czterokrotne podwyższenie opłaty od małych opakowań alkoholu. Wspólnie z Ministerstwem Zdrowia rozważa także wprowadzenie nowej daniny w wysokości 0,25 proc. wartości sprzedaży wyrobów alkoholowych i tytoniowych.

Przedstawiciele branży spirytusowej wskazują, że skutki kurczącego się rynku mogą dotknąć także sektory współpracujące z producentami alkoholi, takie jak przemysł opakowań, transport oraz sektor HoReCa. Szczególną uwagę zwracają na rolników. Według szacunków Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, przemysł spirytusowy zużywa 1,6 mln ton zbóż oraz 38 tys. ton ziemniaków. Łączna wartość PKB pośrednio kreowanego przez przemysł spirytusowy wynosi 12,3 mld zł. Branża planuje zmniejszyć zapotrzebowanie na podstawowe surowce, co może mieć wpływ na kondycję dostawców i miejsca pracy.

Najbliższe miesiące pokażą, czy spadek konsumpcji mocnych alkoholi utrzyma się, a także jakie decyzje fiskalne zostaną podjęte, zwłaszcza w kontekście zapowiadanych podwyżek obciążeń podatkowych w 2027 roku.