Sejm uchwalił specustawę pomocową dla poszkodowanych w programie Czyste Powietrze

Sejm uchwalił specustawę, która ma pomóc właścicielom domów poszkodowanym przez nieuczciwych wykonawców w programie Czyste Powietrze. Nowe przepisy umożliwiają zawieszenie spłaty należności, ich umarzanie oraz dochodzenie roszczeń od oszustów przez fundusze ochrony środowiska. Ustawa wprowadza także pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa na szkodę beneficjentów.

Zakres pomocy i warunki skorzystania z ustawy

Uchwalona przez Sejm specustawa dotyczy osób fizycznych, które zostały poszkodowane w związku z realizacją Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”. Aby skorzystać z pomocy, właściciel domu jednorodzinnego musi mieć podpisaną umowę z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska w ramach tego programu i zgłosić fakt poszkodowania do organów ścigania.

Zawieszenie spłaty należności przysługuje w przypadku wszczęcia postępowania karnego dotyczącego przestępstwa związanego z realizacją umowy o dofinansowanie na szkodę beneficjenta lub jego spadkobiercy. Wniosek o zawieszenie spłaty wraz z dokumentem potwierdzającym wszczęcie postępowania karnego należy złożyć do właściwego funduszu ochrony środowiska.

Okres zawieszenia spłaty trwa od dnia doręczenia wniosku do dnia prawomocnego zakończenia postępowania karnego. W przypadku prawomocnego skazania nieuczciwego wykonawcy, który nie wykonał inwestycji, finansowa odpowiedzialność właściciela domu względem funduszu zostaje wyłączona.

Ustawa przewiduje także możliwość rozłożenia na raty zobowiązania finansowego, które ma uregulować właściciel domu korzystający z programu. Rozwiązania te obejmują również osoby, które odziedziczyły zobowiązania po beneficjencie programu „Czyste Powietrze”.

Zakaz udziału w programie i koszty wsparcia

Specustawa wprowadza pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów. Resort klimatu i środowiska szacuje, że problem nieuczciwych firm może dotyczyć nawet 8 tysięcy rodzin.

Nowe przepisy dotyczą umów o dofinansowanie zawartych na podstawie reguł programu obowiązujących od 15 lipca 2022 roku do 28 listopada 2024 roku. Całkowity koszt wsparcia oszacowano na ponad 550 milionów złotych w ciągu dekady.

Po czteromiesięcznej przerwie, z końcem marca 2025 roku, ruszyła nowa odsłona programu „Czyste Powietrze”. Wprowadzono w niej zmiany, takie jak ograniczenie możliwości otrzymania dotacji na termomodernizację tylko na jeden dom, wymóg udowodnienia własności nieruchomości przez minimum trzy lata oraz udział operatorów prowadzących termomodernizację od początku do końca inwestycji przy prefinansowaniu.

W programie określono także maksymalne koszty na poszczególne elementy inwestycji, a przed termomodernizacją konieczne jest przeprowadzenie audytu energetycznego budynku. Po zakończeniu inwestycji beneficjent musi przedstawić świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi oszczędności zużycia energii.

Nowa odsłona programu finansowana jest z Funduszu Modernizacyjnego, nad którym nadzór sprawuje Europejski Bank Inwestycyjny. Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, program ma przejść kolejną głębszą zmianę, która będzie zależała od zgody tego banku.

Wprowadzone rozwiązania dotyczą ochrony właścicieli domów przed skutkami działań nieuczciwych wykonawców oraz kontroli nad realizacją inwestycji w ramach programu „Czyste Powietrze”.