Portugalia bada wykorzystanie bazy Lajes na Azorach w amerykańskiej operacji „Epicka Furia”

Prokuratura generalna Portugalii rozpoczęła śledztwo w sprawie wykorzystania bazy lotniczej Lajes na Azorach przez Stany Zjednoczone w operacji wojskowej „Epicka Furia” przeciwko Iranowi.

Dochodzi do tego po zarzutach opozycyjnej partii Blok Lewicy, która kwestionuje zgodność działań z obowiązującą umową międzynarodową.

Azorska baza Lajes od czasów II wojny światowej służy amerykańskim siłom powietrznym, a jej strategiczne położenie na Atlantyku było jednym z powodów zaproszenia Portugalii do NATO.

Śledztwo dotyczące operacji „Epicka Furia” i roli bazy Lajes

Prokuratura generalna Portugalii wszczęła dochodzenie dotyczące okoliczności użycia bazy lotniczej Lajes, położonej na wyspie Terceira w archipelagu Azorów, przez siły amerykańskie podczas operacji wojskowej „Epicka Furia” przeciwko Iranowi. Operacja ta rozpoczęła się 28 lutego bieżącego roku.

Śledztwo zostało zainicjowane na wniosek opozycyjnej partii Blok Lewicy, która zarzuca rządowi Portugalii, na czele którego stoi premier Luis Montenegro, niezgodne z umową z USA wykorzystywanie bazy Lajes przez Amerykanów.

Według informacji przekazanych przez portugalskie służby śledcze, baza Lajes była wykorzystywana przez siły amerykańskie podczas operacji „Epicka Furia” do wsparcia działań logistycznych, transportu dronów na Bliski Wschód oraz tankowania samolotów.

Znaczenie bazy Lajes i regulacje prawne dotyczące obecności wojsk USA

Baza lotnicza Lajes na Azorach od czasów II wojny światowej jest miejscem stacjonowania wojsk amerykańskich. Jej strategiczne położenie na Atlantyku było jednym z głównych argumentów, które w 1949 roku przyczyniły się do zaproszenia Portugalii do współtworzenia NATO.

Obecność wojsk USA na Azorach jest regulowana przez amerykańsko-portugalską umowę z 1995 roku. Dokument ten przewiduje, że siły powietrzne Stanów Zjednoczonych mogą korzystać z bazy Lajes wyłącznie do celów związanych z działaniem NATO.

Od września w parlamencie regionalnym Azorów działa komisja ds. bazy Lajes, której zadaniem jest określenie skali skażenia gruntu paliwem lotniczym. Badania oraz zeznania świadków wskazują, że paliwo to było przez lata przechowywane w nieszczelnych zbiornikach, co mogło prowadzić do zanieczyszczenia środowiska.

Śledztwo prokuratury generalnej Portugalii jest bezprecedensowe od czasu II wojny światowej, odkąd Stany Zjednoczone korzystają z bazy Lajes. Dochodzenie dotyczy zgodności wykorzystania bazy w operacji „Epicka Furia” z obowiązującymi przepisami i umowami międzynarodowymi.

Komisja parlamentarna oraz prokuratura prowadzą równoległe działania mające na celu ustalenie szczegółów dotyczących funkcjonowania bazy oraz ewentualnych naruszeń związanych z jej użytkowaniem przez siły amerykańskie.