Polacy domagają się wyższej kwoty wolnej od podatku. Rządowa propozycja budzi kontrowersje

Podniesienie kwoty wolnej od podatku do 60 tys. zł to postulat niemal 90 proc. Polaków. Rząd proponuje zmiany w skali podatkowej, w tym wprowadzenie trzeciego progu i podwyższenie daniny solidarnościowej. Debata polityczna i negocjacje koalicyjne dotyczące kwoty wolnej trwają przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku.

Preferencje społeczne i polityczne wobec kwoty wolnej od podatku

Według sondażu przeprowadzonego przez Centrum Badań Opinii Publicznej (CBOS) i opublikowanego przez "Dziennik Gazetę Prawną", 41 proc. badanych wskazało podniesienie kwoty wolnej od podatku jako najważniejszą zmianę w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT). Większość ankietowanych popiera realizację obietnicy wyborczej Koalicji Obywatelskiej z 2023 roku, która zakłada podniesienie kwoty wolnej do 60 tys. zł.

Wyniki sondażu pokazują różnice w odpowiedziach w zależności od sympatii politycznych. Podniesienia kwoty wolnej chce 57,3 proc. sympatyków opozycji oraz 36,4 proc. sympatyków obozu rządzącego. Inne propozycje zmian w PIT, takie jak wprowadzenie dodatkowych progów podatkowych czy zmiana stawek, uzyskały mniejsze poparcie. Za wyższym progiem podatkowym dla stawki 32 proc. opowiedziało się 16 proc. badanych, a za dodatkowymi stawkami między 12 a 32 proc. – 10,2 proc. respondentów. 11,1 proc. ankietowanych uważa, że obecny system nie wymaga zmian.

Badanie IBRiS dla "Rzeczpospolitej" z lipca 2026 roku wskazuje, że 89,4 proc. Polaków popiera podniesienie kwoty wolnej od podatku z 30 do 60 tys. zł jeszcze w tej kadencji Sejmu. W tej grupie 62,3 proc. jest zdecydowanymi zwolennikami tego rozwiązania, a 27,1 proc. udzieliło odpowiedzi "raczej tak". Przeciwników tego pomysłu jest 7,4 proc. Poparcie dla podwyższenia kwoty wolnej jest obecne we wszystkich grupach społecznych, choć różni się w zależności od wieku, miejsca zamieszkania i preferencji politycznych.

Rządowe propozycje zmian w podatkach i negocjacje polityczne

Minister Finansów i Gospodarki proponuje przebudowę skali podatkowej, która obecnie obejmuje dwie stawki: 12 i 32 proc., z progiem dochodowym na poziomie 120 tys. zł. Projekt zakłada wprowadzenie trzech przedziałów podatkowych: do 130 tys. zł ze stawką 12 proc., od 130 tys. zł do 150 tys. zł ze stawką 24 proc. oraz powyżej 150 tys. zł ze stawką 32 proc. Podniesienie pierwszego progu o 10 tys. zł oraz wprowadzenie stawki 24 proc. dotyczy złagodzenia skokowego wzrostu podatku po przekroczeniu obecnego progu 120 tys. zł.

Kwota wolna od podatku pozostanie na poziomie 30 tys. zł. Projekt przewiduje także podwyższenie daniny solidarnościowej z 4 do 5 proc. dla osób o najwyższych dochodach, czyli tych, których roczny dochód po odliczeniach przekracza 1 mln zł. Zmiana ta ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, a jej stosowanie będzie dotyczyć rozliczeń składanych od 1 maja 2027 r. do 2 maja 2028 r.

Zmiany mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku i obejmować dochody uzyskane od tego dnia. Podatnicy rozliczający się według skali podatkowej mają odczuć zmiany już podczas roku podatkowego, a ostateczne rozliczenie nastąpi przy zeznaniu za 2027 rok.

W koalicji rządzącej trwają negocjacje dotyczące podwyższenia kwoty wolnej od podatku. Propozycja Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL) zakłada rozłożenie podwyżki kwoty wolnej w czasie w modelu "5-10-15". Według tego planu w 2027 roku kwota wolna wzrosłaby do 35 tys. zł, w 2028 roku do 45 tys. zł, a w 2029 roku do 60 tys. zł. Koszt dla budżetu w pierwszym roku miałby wynieść około 11 mld zł, a w kolejnych latach wzrastać do 35 mld zł w 2029 roku.

Propozycja PSL przewiduje także działania kompensacyjne, takie jak likwidacja kosztów uzyskania przychodów w PIT dla etatów i umów cywilnoprawnych oraz częściowa likwidacja odliczenia zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy opodatkowania. Według PSL zmiany te dotyczą uproszczenia systemu podatkowego i wyrównania warunków zatrudnienia.

Eksperci z Federacji Przedsiębiorców Polskich wskazują, że parametry propozycji PSL zostały określone tak, aby nikt zatrudniony na umowie o pracę nie stracił na zmianach. Dla osób zarabiających poniżej 12 tys. zł brutto miesięcznie reforma ma być korzystna, a dla osób zarabiających powyżej tej kwoty neutralna.

Prof. Andrzej Rychard z Polskiej Akademii Nauk ocenił, że rządowa propozycja została źle zakomunikowana i nie wyjaśniono jasno, dlaczego wybrano wariant z trzema progami podatkowymi, a nie podniesienie kwoty wolnej od podatku. Socjolog wskazał, że temat kwoty wolnej może być istotnym elementem kampanii wyborczej przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku.

Wśród polityków KO i PSL trwają rozmowy dotyczące kwoty wolnej, prowadzone w atmosferze współpracy. Lewica natomiast stawia warunek, by najpierw poprawić sytuację w ochronie zdrowia, zanim zgodzi się na podwyższenie kwoty wolnej.

Propozycje zmian w podatkach dotyczą milionów podatników, w tym osób zatrudnionych na etacie, wykonujących umowy cywilnoprawne, prowadzących działalność gospodarczą oraz emerytów i rencistów. Skala podatkowa ma zastosowanie także do dochodów z praw majątkowych oraz innych źródeł przychodów, takich jak zasiłki z ubezpieczenia społecznego.

Przedstawione dane dotyczą szerokiego zainteresowania społecznego podniesieniem kwoty wolnej od podatku oraz trwających dyskusji politycznych dotyczących sposobu realizacji tej zmiany i innych elementów reformy podatkowej.