PIP z nowymi uprawnieniami: przekształcanie umów B2B i zleceń w etaty

Od 8 lipca Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) dysponuje nowymi uprawnieniami, które umożliwiają inspektorom przekształcanie umów cywilnoprawnych, takich jak kontrakty B2B i umowy zlecenia, w umowy o pracę. W pierwszych interpretacjach PIP podkreśla, że kluczowe znaczenie ma nie sama nazwa umowy, lecz sposób faktycznego wykonywania pracy. W ostatnich tygodniach do PIP napłynęły zapytania z różnych branż, które dotyczą stosowania umów cywilnoprawnych i ich kwalifikacji jako stosunku pracy.

Branża IT pod lupą PIP

Jednym z pierwszych sektorów, w którym pojawiły się pytania do Głównego Inspektora Pracy, jest branża IT. W tym obszarze kontrakty B2B są popularną formą współpracy. Firma z sektora informatyki i telekomunikacji skierowała do PIP dwa pytania dotyczące swoich kontraktów. PIP wydał pierwszą interpretację dla branży IT, która uwzględnia specyfikę tego sektora i sposób realizacji zadań przez współpracowników.

Agencje pracy tymczasowej i aplikacje do zleceń

Kolejny opisany przypadek dotyczy agencji pracy tymczasowej, która stworzyła aplikację umożliwiającą chętnym do pracy wybieranie zleceń od klientów agencji. Firma zapytała PIP, czy takie „łapanie pojedynczych zleceń przez aplikację” może być traktowane jako legalne umowy cywilnoprawne, a nie umowy o pracę. PIP uznał, że w tym przypadku praca ma cechy stosunku pracy. Pracownicy byli nadzorowani przez kierowników i brygadzistów, mieli wyznaczony czas i miejsce pracy. Ponadto system aplikacji uniemożliwiał zastępstwo – jeśli pracownik próbował wysłać zastępstwo, jego umowa była kasowana, a zadanie trafiało ponownie do puli zleceń.

Firmy doradcze i marketingowe a umowy zlecenia

O interpretacje PIP wystąpiły także firmy z branży doradczej i marketingowej. W tych firmach współpracownicy zatrudnieni na umowach zlecenia pracowali na własnym sprzęcie, bez wskazania czasu i miejsca pracy, a ich zadaniem było pozyskiwanie nowych klientów i umawianie spotkań. PIP uznał, że jest to typowa umowa-zlecenie. Kluczowe było niewystępowanie zależności kierowniczej i poleceń ze strony pracodawcy. Szef nie ingerował w metody działania handlowców ani nie wydawał codziennych poleceń, a komunikacja ograniczała się do wskazania celów. Pracownicy nie mieli narzuconych godzin pracy ani obowiązku przebywania w biurze, a umowa skupiała się na konkretnych wynikach.

Opiekunowie dzieci z niepełnosprawnościami i kierowcy

Inny przypadek dotyczył instytucji organizującej dowóz dzieci z niepełnosprawnościami do szkół w okresie od września do czerwca. Instytucja chciała podpisać z opiekunami umowy-zlecenia. PIP poinformował, że pełne podporządkowanie, stały czas i miejsce pracy oraz brak możliwości zastępstwa oznaczają konieczność zawarcia umowy o pracę. Podobna odpowiedź dotyczyła kierowców dowożących te dzieci.

Kwalifikacja umów według PIP

Robert Nogacki, partner zarządzający w Kancelarii Prawnej Skarbiec, wskazał, że o kwalifikacji umowy decyduje przewaga cech wykonywania pracy, a nie sama nazwa umowy. Nowe przepisy nie zmieniły definicji stosunku pracy, lecz zmieniły organ odpowiedzialny za rozstrzyganie tych kwestii. Mecenas Marcin Wojewódka zwrócił uwagę, że największe ryzyko przekształceń umów B2B i zleceń w etaty występuje w prostych pracach operacyjnych, takich jak prace w sklepie, magazynie, produkcji, transporcie, gastronomii czy obsłudze klienta. PIP w pierwszej kolejności może nakazywać zmianę kontraktów w tych obszarach. Jednocześnie PIP wyraźnie wskazuje, że tam, gdzie nie występują cechy stosunku pracy, nie domaga się zmian w umowach.

Od 8 lipca Państwowa Inspekcja Pracy ma nowe uprawnienia pozwalające na przekształcanie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. W pierwszych interpretacjach PIP podkreśla, że decydujące znaczenie ma sposób wykonywania pracy, a nie sama nazwa umowy. W branży IT, agencjach pracy tymczasowej, firmach doradczych i marketingowych oraz instytucjach świadczących usługi opiekuńcze PIP analizuje konkretne przypadki, wydając interpretacje dotyczące kwalifikacji umów. W niektórych sytuacjach, takich jak praca pod nadzorem, z wyznaczonym czasem i miejscem pracy oraz brakiem możliwości zastępstwa, PIP uznaje, że umowa powinna mieć charakter umowy o pracę. W innych przypadkach, gdzie nie występuje zależność kierownicza i praca jest realizowana na własnych warunkach, PIP potwierdza, że umowy zlecenia pozostają w mocy.