Pakiet Ceny Paliwa Niżej: wpływ na inflację i zakończenie programu

Pakiet Ceny Paliwa Niżej (CPN) obejmuje działania dotyczące cen paliw na stacjach oraz kosztów tankowania dla kierowców. Minister energii Miłosz Motyka poinformował, że miesięcznie pakiet obniża wzrost inflacji o 1 punkt procentowy, co stanowi realną korzyść dla gospodarki.

Rząd przeznaczy na obniżkę cen paliw w 2026 roku niespełna 10 mld zł, co jest skalą nieporównywalną do innych programów osłonowych w Unii Europejskiej. Część tej kwoty ma być sfinansowana przez podatek od nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych.

Mechanizmy i finansowanie pakietu Ceny Paliwa Niżej

Pakiet CPN wprowadza czasowe obniżenie akcyzy i podatku VAT na paliwa płynne oraz ustala maksymalne ceny detaliczne benzyny i oleju napędowego. Finansowanie działań pochodzi z nowej daniny nakładanej na koncerny paliwowe osiągające ponadprzeciętne zyski.

Ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków została podpisana 1 października 2026 roku przez prezydenta Karola Nawrockiego, który jednocześnie skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Poprzednią wersję ustawy prezydent skierował do TK w trybie kontroli prewencyjnej w sierpniu.

Nowe przepisy przewidują 60-proc. podatek od nadwyżkowych zysków ze sprzedaży paliw ciekłych, obejmujący okres od 1 marca 2026 do 31 marca 2027 roku. Podstawą opodatkowania jest nadwyżka przychodów ponad poziom historycznej marży z 2025 roku powiększonej o 20 proc. Minimalna marża referencyjna wynosi 2 proc., a w przypadku firm niewytwarzających paliw podatek nie może przekroczyć 50 proc. dochodu lub zysku netto.

Całkowity koszt pakietu wsparcia cen paliw szacowany jest na około 5 mld zł i ma obowiązywać do końca 2026 roku.

Zakończenie pakietu CPN i jego skutki budżetowe

Minister energii Miłosz Motyka poinformował, że pakiet CPN będzie obowiązywał do końca sierpnia 2026 roku, ponieważ na tyle pozwoliło finansowanie z budżetu państwa. Rząd nie przewiduje przedłużenia programu.

Decyzja o zakończeniu pakietu jest związana z brakiem podpisanej ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych, która została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego. Minister Motyka wskazał, że gdyby ustawa została podpisana, program mógłby być kontynuowany.

Ostatnie dwa tygodnie funkcjonowania pakietu kosztowały budżet państwa około 500 mln zł, a całkowity koszt programu wyniósł około 5 mld zł. Minister podkreślił, że wydatki te były nieplanowane i stanowią obciążenie dla budżetu, który musi również finansować inne obszary, takie jak obronność, infrastruktura, edukacja, zdrowie czy pomoc społeczna.

Pakiet CPN wprowadzał obniżoną, 8-proc. stawkę VAT na paliwa oraz maksymalne ceny benzyny i oleju napędowego. Od 1 września 2026 roku przywrócona zostanie 23-proc. stawka VAT, co spowoduje podwyżki cen paliw w sprzedaży detalicznej. Analitycy rynku prognozują wzrost cen benzyn i oleju napędowego o 60-90 groszy na litrze.

Pierwsza odsłona pakietu CPN została wprowadzona pod koniec marca 2026 roku w odpowiedzi na gwałtowny wzrost cen ropy związany z konfliktem na Bliskim Wschodzie. Program obowiązywał do końca czerwca i obejmował obniżkę VAT oraz akcyzy na paliwa, a także ustalanie ceny maksymalnej na stacjach benzynowych. Druga odsłona pakietu obowiązywała od 17 do 31 sierpnia 2026 roku, bez obniżki akcyzy.

W ramach pakietu cena maksymalna była ustalana według formuły obejmującej średnią cenę hurtową paliw na rynku krajowym, powiększoną o akcyzę, opłatę paliwową, marżę sprzedażową w wysokości 0,30 zł za litr oraz podatek VAT. Sprzedaż powyżej ceny maksymalnej groziła karą do 1 mln zł.

Minister Motyka wskazał, że prezydent Karol Nawrocki skierował ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej, co uniemożliwiło dalsze finansowanie pakietu CPN.

Wpływy z nowej daniny miały częściowo zrekompensować straty dochodów budżetowych powstałe w wyniku obniżenia stawki VAT do 8 proc. oraz redukcji akcyzy do minimalnych poziomów unijnych. Ustawa zakładała, że producenci i sprzedawcy paliw zapłacą łącznie 4 mld zł podatku od nadzwyczajnych zysków, z czego 3,8 mld zł miało zostać wpłacone w 2026 roku, a reszta w 2027 roku.

Resort finansów informował, że dotychczasowy koszt programu CPN wyniósł około 4,7 mld zł, a wznowienie obniżki VAT na paliwa na ostatnie dwa tygodnie sierpnia 2026 roku kosztowało budżet państwa około 495 mln zł.

Minister energii podkreślił, że decyzja prezydenta o skierowaniu ustawy do Trybunału Konstytucyjnego była działaniem politycznym, które spowodowało utratę środków przez polskich kierowców oraz ograniczyło możliwość kontynuacji programu CPN.

Pakiet Ceny Paliwa Niżej był odpowiedzią na zmieniającą się sytuację na rynku paliw, a jego kolejne odsłony wprowadzały mechanizmy mające na celu stabilizację cen paliw dla konsumentów.