Odbudowa Trybunału Konstytucyjnego w perspektywie kilku tygodni – zapowiedzi ministra Żurka

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował, że w perspektywie kilku tygodni rozpocznie się odbudowa Trybunału Konstytucyjnego. Zapowiedział, że do siedziby Trybunału wejdą wszyscy sędziowie wybrani przez Sejm, którzy są uprawnieni do orzekania. Wypowiedź ta odnosi się do sytuacji związanej z niedopuszczeniem do orzekania czterech z sześciu sędziów wybranych w marcu przez Sejm.

Prezydent nie odebrał ślubowania od Krystiana Markiewicza, Marcina Dziurdy, Anny Korwin-Piotrowskiej oraz Macieja Taborowskiego. Wydarzenia te miały miejsce 9 kwietnia podczas uroczystości w sejmowej Sali Kolumnowej, gdzie sędziowie złożyli ślubowanie z formułą, że robią to „wobec prezydenta”. Jednak prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski wskazał, że nie może uznać tego za ślubowanie wobec prezydenta, w związku z czym ci sędziowie nie objęli urzędów.

Wśród sędziów wybranych przez Sejm w marcu, dwoje – Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek – zostało dopuszczonych do orzekania po odebraniu ślubowania przez prezydenta Karola Nawrockiego. Pozostali czterej nie zostali dopuszczeni do orzekania. Ponadto prezydent nie odebrał ślubowania Macieja Berka, wybranego na sędziego TK na początku września.

Stan obecny i perspektywy odbudowy Trybunału Konstytucyjnego

Minister Żurek pytany o to, czy wejście sędziów do Trybunału będzie odbywać się w asyście policji, odpowiedział, że zależy to od zachowania prezesa TK Bogdana Święczkowskiego. Dodał, że „grunt usuwa mu się sukcesywnie spod nóg”.

Szef MS podkreślił, że celem jest, aby Trybunał zaczął funkcjonować, a nie tylko, by sędziowie weszli do budynku i czekali na przydział spraw, który może być blokowany przez prezesa TK. Zwrócił uwagę, że w Trybunale są sędziowie wybrani w czasach obecnej większości parlamentarnej, którzy nie chcą być elementem „folwarku Święczkowskiego”.

Minister odniósł się także do konferencji w Krajowej Radzie Sądownictwa, podczas której sędzia Jakub Stelina, rozpoczął kadencję w TK w 2019 roku, wyraził opinię, że prezydent powinien odebrać ślubowanie od wszystkich legalnie wybranych sędziów. Według Żurka oznacza to, że są osoby wybrane za rządów PiS, które mają odmienne stanowisko.

Śledztwo prokuratorskie i kwestie formalne dotyczące sędziów TK

W Prokuraturze Krajowej od kwietnia trwa śledztwo dotyczące niedopuszczenia do orzekania czterech sędziów wybranych przez Sejm. W ramach tego postępowania przesłuchano m.in. szefa Kancelarii Prezydenta RP Zbigniewa Boguckiego, a planowane jest przesłuchanie prezydenta Karola Nawrockiego jako świadka.

Minister Żurek wskazał, że w najbliższych tygodniach mogą nastąpić ruchy prokuratury w tej sprawie. Odniósł się również do zarzutów postawionych dyrektor Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego, które dotyczą m.in. nadużycia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków. Ocenił, że decyzja prokuratury była jednoznaczna.

W kontekście Macieja Berka, którego prezydent nie odebrał ślubowania, rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz poinformował, że ślubowanie zostanie odebrane po przedstawieniu dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów formalnych, w tym dziesięcioletniej pracy w zawodzie prawniczym. Minister Żurek dodał, że jeśli prezydent nadal nie dopełni obowiązków w tej sprawie, to będą podejmowane działania zastępcze, jednak dalsze kroki będą decyzją Berka.

Europejski Trybunał Praw Człowieka zastosował w maju środek tymczasowy w sprawie czterech sędziów wybranych do TK, wskazując polskiemu rządowi, aby powstrzymał się od utrudniania im objęcia i wykonywania obowiązków sędziów Trybunału.

Sejm obecnej kadencji przez ponad dwa lata nie obsadzał wakatów w Trybunale Konstytucyjnym. Dopiero w marcu wybrano sześcioro sędziów, z których dwoje zostało dopuszczonych do orzekania. W czerwcu wybrano kolejnego sędziego, Sławomira Patyrę, który odebrał ślubowanie pod koniec lipca, ale oświadczył, że nie będzie uczestniczył w orzekaniu do czasu dopuszczenia czterech sędziów wybranych w marcu.

W ostatnim czasie wybrano także ósmego sędziego, Macieja Berka, który wcześniej pełnił funkcję ministra ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu. Przed wyborem pojawiły się wątpliwości co do spełnienia przez niego wymogów formalnych.

Wypowiedzi ministra Żurka oraz działania prokuratury i prezydenta dotyczą procesów związanych z funkcjonowaniem Trybunału Konstytucyjnego i obsadą jego składu sędziowskiego. Sprawa dotyczy zarówno kwestii formalnych, jak i proceduralnych związanych z dopuszczeniem do orzekania wybranych sędziów.

Minister Żurek podkreślił, że odbudowa Trybunału Konstytucyjnego jest planowana w perspektywie kilku tygodni, a dalsze działania będą zależały od rozwoju sytuacji, w tym decyzji Kancelarii Prezydenta oraz zachowania prezesa TK.