Modernizacja sieci przesyłowych kluczowa dla transformacji energetycznej do 2035 roku

Transformacja energetyczna na świecie wiąże się z koniecznością modernizacji i rozbudowy sieci przesyłowych. Do 2035 roku na całym świecie wymaga to przebudowy lub budowy 25 mln km linii przesyłowych. Inwestycje w tym obszarze obejmują zarówno kraje rozwinięte, jak i rozwijające się.

Według szacunków Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE), które przytacza Polski Instytut Ekonomiczny (PIE), popyt na energię elektryczną w ostatniej dekadzie rósł dwukrotnie szybciej niż ogólny popyt na energię. W związku z tym konieczne jest zwiększenie przepustowości sieci przesyłowych o 30 proc. do 2035 roku. Z tej potrzeby 75 proc. przypada na kraje rozwijające się, a 25 proc. na gospodarki rozwinięte.

Inwestycje w sieci przesyłowe w Europie i na świecie

Komisja Europejska zwraca uwagę na wiek infrastruktury przesyłowej w Unii Europejskiej. Zgodnie z przyjętym w listopadzie 2023 roku Grid Action Plan, 40 proc. sieci w UE ma ponad 40 lat. Koszty modernizacji i budowy nowych sieci, w tym transgranicznych, oszacowano na 584 mld euro do 2030 roku.

Poszczególni operatorzy sieci przesyłowych i dystrybucyjnych państw członkowskich przedstawiają własne plany inwestycyjne. Włoski operator Terna planuje inwestycje na poziomie 25 mld euro do 2035 roku. Szwedzki operator Svenska kraftnat przewiduje wydatki około 21 mld euro w latach 2026-2035. Francuski RTE zapowiada inwestycje na poziomie 40 mld euro do 2040 roku, a niemiecka Federal Network Agency planuje wydać 110 mld euro w latach 2024-2033 oraz kolejne 320 mld euro do 2045 roku.

Poza Unią Europejską, chiński operator State Grid Corporation of China zapowiedział inwestycje w wysokości 574 mld dolarów w sieci dystrybucyjne i przesyłowe do 2030 roku, co stanowi wzrost o 40 proc. w porównaniu z okresem 2021-2025. W Stanach Zjednoczonych prognozy oparte na scenariuszu wysokiej elektryfikacji Princeton Net Zero8 przewidują inwestycje w przedziale 2,4-3,7 bln dolarów do 2050 roku.

Plany modernizacji i rozbudowy sieci w Polsce

W Polsce rozbudowa i modernizacja sieci elektroenergetycznych jest jednym z kluczowych wyzwań nadchodzących lat. Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) w planie do 2036 roku przewidują budowę 5 tys. km nowych linii 400 kV, 30 nowych stacji elektroenergetycznych oraz rozbudowę lub modernizację 110 istniejących stacji. Szacunkowy koszt tych inwestycji wynosi 66 mld zł.

Dodatkowo modernizacja i rozbudowa sieci dystrybucyjnych leży po stronie operatorów sieci dystrybucyjnych. Z Funduszu Wsparcia Energetyki, będącego częścią Krajowego Planu Odbudowy (KPO), podpisano umowy na wsparcie w wysokości 61 mld zł. Środki te mają zostać przeznaczone na budowę 87 tys. km sieci elektroenergetycznych oraz modernizację blisko 60 tys. km istniejącej infrastruktury.

Wnioski składane w programie na rozbudowę i modernizację sieci sięgały 150 mld zł, co obrazuje skalę potrzeb inwestycyjnych w tym obszarze.

Polski Instytut Ekonomiczny podkreśla, że niedoinwestowanie w sieci przesyłowe i dystrybucyjne jest jednym z największych wyzwań globalnej transformacji energetycznej. Kontrola Najwyższej Izby Kontroli (NIK) z 2024 roku zwróciła uwagę na zbyt niskie nakłady inwestycyjne w Polsce w ostatnich latach. Brak odpowiedniej modernizacji i rozbudowy sieci wiąże się z opóźnieniami w przyłączaniu nowych mocy oraz zwiększonym ryzykiem przerw w dostawach energii elektrycznej.

W kontekście globalnych i krajowych planów inwestycyjnych modernizacja i rozbudowa sieci przesyłowych pozostaje jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej, wymagającym znacznych nakładów finansowych i koordynacji działań na różnych poziomach.