Efektywne obciążenia podatkowe firm na GPW przekraczają nominalną stawkę CIT

Efektywna stawka podatkowa spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wzrosła w ciągu czterech lat o 10 punktów procentowych i osiągnęła rekordowy poziom 38 proc. Jest to dwukrotnie więcej niż nominalna stawka podatku CIT, która wynosi 19 proc. – wynika z raportu Grant Thornton opublikowanego w „Rzeczpospolitej”.

Rzeczywiste obciążenia podatkowe największych grup kapitałowych notowanych na GPW wynoszą około 33 proc. Dane te pochodzą z raportu Grant Thornton „Podatkowa rzeczywistość Grup Kapitałowych” (edycja IV, grudzień 2025). W raporcie podkreślono, że efektywna stawka podatkowa utrzymuje się na wysokim poziomie od kilku lat i jest istotnie wyższa niż nominalna stawka CIT.

W 2024 roku łączny zysk brutto największych grup kapitałowych z GPW zmniejszył się do 90,9 mld zł z około 97 mld zł rok wcześniej, jednak kwota odprowadzonego podatku nie zmalała proporcjonalnie. W efekcie średnia efektywna stawka podatkowa wzrosła do 33 proc. Raport wskazuje, że od sześciu lat największe grupy kapitałowe przekazują do fiskusa blisko jedną trzecią wygenerowanego wyniku brutto.

Wzrost efektywnej stawki podatkowej i jej przyczyny

Wzrost efektywnej stawki podatkowej nie jest zjawiskiem incydentalnym, lecz utrwalonym trendem obserwowanym w kolejnych latach. W raporcie wskazano, że presja na wzrost obciążeń podatkowych nie maleje, a system podatkowy staje się coraz bardziej złożony i nieprzewidywalny.

Różnica między nominalną stawką CIT a efektywną stawką podatkową wynika z wielu czynników. Do najczęściej wymienianych należą:

• ograniczenia w zaliczaniu części wydatków do kosztów uzyskania przychodów, co zwiększa podstawę opodatkowania,
• dodatkowe rozwiązania uszczelniające system podatkowy, obejmujące wybrane grupy przedsiębiorstw,
• rosnące obowiązki administracyjne związane z raportowaniem i dokumentacją podatkową,
• międzynarodowe regulacje podatkowe wpływające na rozliczenia dużych grup kapitałowych,
• częste zmiany przepisów, które generują koszty doradztwa i dostosowywania systemów księgowych.

Raport podkreśla, że efektywna stawka podatkowa jest bardziej adekwatnym wskaźnikiem rzeczywistych kosztów prowadzenia działalności niż nominalna stawka CIT.

Różnice w opodatkowaniu firm krajowych, zagranicznych i państwowych

W 2025 roku efektywna stawka podatkowa dla podmiotów krajowych wzrosła do 39 proc., podczas gdy dla firm zagranicznych była niższa o 7 punktów procentowych. W przypadku firm państwowych efektywna stawka podatkowa wyniosła 45 proc. w 2025 roku, a według danych z 2024 roku sięgała nawet 54 proc.

Raport wskazuje także, że jedna trzecia podmiotów państwowych z badanej grupy odnotowała stratę w 2024 roku, mimo to uiściła podatek, co ilustruje złożoność mechanizmów podatkowych i ich wpływ na wyniki finansowe spółek.

W kontekście rosnących obciążeń podatkowych i złożoności systemu podatkowego, przedsiębiorstwa coraz częściej korzystają z rozwiązań takich jak Podatkowe Grupy Kapitałowe (PGK). W 2024 roku liczba aktywnych PGK przekroczyła 100, osiągając 111 grup, co stanowi wzrost o 20 proc. w stosunku do roku poprzedniego.

Eksperci zwracają uwagę, że stabilność i przewidywalność przepisów podatkowych są istotne dla planowania działalności gospodarczej, a częste zmiany regulacji utrudniają podejmowanie długoterminowych decyzji inwestycyjnych.

W perspektywie 2027 roku planowane jest podniesienie podstawowej stawki CIT z 19 proc. do 22 proc. dla podatników o przychodach powyżej 50 mln euro, co według ekspertów może utrzymać trend rosnących obciążeń podatkowych.

Wysokie efektywne stawki podatkowe oraz złożoność systemu podatkowego stanowią istotne elementy wpływające na funkcjonowanie największych przedsiębiorstw notowanych na GPW, a także na ich możliwości planowania finansowego i inwestycyjnego.