Decyzje Europejskiego Banku Centralnego a ceny energii i inflacja w strefie euro

Europejski Bank Centralny (EBC) podniósł stopę depozytową do 2,5% w odpowiedzi na rosnącą inflację w strefie euro. Decyzje dotyczące dalszych podwyżek stóp procentowych zależą od rozwoju cen energii, które obecnie pozostają na wysokim poziomie. Wzrost cen energii wpływa na inflację, jednak jej charakter i dalszy przebieg pozostają przedmiotem dyskusji wśród ekonomistów i decydentów.

Wpływ cen energii na politykę monetarną EBC

Joachim Nagel, prezes Bundesbanku, w wywiadzie dla CNBC podkreślił, że dalsze podwyżki stóp procentowych przez Europejski Bank Centralny będą w dużej mierze zależały od rozwoju cen energii. W dniu poprzedzającym wywiad EBC podniósł kluczową stopę procentową o 0,25 punktu procentowego do poziomu 2,5%. Nagel wskazał, że obecne stopy procentowe znajdują się na górnej granicy neutralnego poziomu, czyli takiego, który nie stymuluje ani nie ogranicza wzrostu gospodarczego. Nie wykluczył jednak konieczności wejścia w tzw. łagodnie restrykcyjną politykę monetarną, jeśli ceny energii będą nadal rosły.

W momencie wywiadu ceny ropy naftowej Brent oraz amerykańskiej WTI utrzymywały się powyżej 100 dolarów za baryłkę, a ceny gazu ziemnego w Europie, mierzone kontraktami futures na holenderskim rynku TTF, osiągnęły najwyższy poziom od 2022 roku. Nagel zaznaczył, że sytuacja zapasów gazu w Europie przed zimą nie budzi jego obaw, wskazując na większe możliwości zakupu LNG w porównaniu do kryzysu energetycznego z lat 2022-2023.

Różnice w ocenie inflacji i perspektyw polityki pieniężnej

Według danych Eurostatu inflacja w strefie euro przyspieszyła do 3,3% w sierpniu 2026 roku, z poziomu 2,9% w lipcu, co stanowi najwyższy poziom od września 2023 roku. Inflacja energetyczna wzrosła do 14,3% z 10,3% w lipcu, podczas gdy inflacja bazowa, wyłączająca ceny energii i żywności, obniżyła się z 2,5% do 2,4%. Te dane stanowią podstawę do różnic w ocenie dalszej polityki monetarnej.

Wielu ekonomistów uważa, że obecny wzrost inflacji jest przede wszystkim skutkiem szoku podażowego związanego z rosnącymi cenami energii, który niekoniecznie wymaga długotrwałego zaostrzenia polityki pieniężnej. Z kolei rynki finansowe obawiają się, że wyższe koszty energii, transportu i żywności mogą przeniknąć do szerszej inflacji, prowadząc do tzw. efektów drugiej rundy, gdzie rosnące ceny powodują wzrost płac, a następnie dalsze podwyżki cen.

ING wskazuje, że przekroczenie poziomu stopy procentowej 2,5% oznaczałoby przejście do restrykcyjnej polityki monetarnej, co byłoby istotną zmianą w podejściu EBC. Do tej pory podwyżki miały charakter zabezpieczenia przed tymczasowym wzrostem cen energii.

Konflikt w Iranie jest czynnikiem, który może wpłynąć na dalsze prognozy dotyczące inflacji i polityki pieniężnej. W przypadku przedłużającego się lub nasilającego się konfliktu ceny ropy i gazu mogą utrzymywać się na wysokim poziomie przez dłuższy czas, co według Natixis mogłoby prowadzić do wzrostu krótkoterminowych oczekiwań inflacyjnych konsumentów i wpływać na negocjacje płacowe.

Wzrost rentowności obligacji rządowych w Europie stanowi kolejny czynnik, który może ograniczać agresywność podwyżek stóp procentowych. Wyższe rentowności automatycznie zaostrzają warunki finansowe, zwiększając koszty pożyczek dla rządów, firm i gospodarstw domowych. EBC musi zatem balansować między ryzykiem niedostatecznego ograniczenia inflacji a ryzykiem nadmiernego hamowania wzrostu gospodarczego i problemów na rynkach długu publicznego.

Obecna sytuacja pokazuje, że decyzje Europejskiego Banku Centralnego w zakresie polityki monetarnej są ściśle powiązane z rozwojem cen energii i ich wpływem na inflację. Wysokie ceny ropy i gazu utrzymujące się na poziomie powyżej 100 dolarów za baryłkę oraz wzrost cen gazu w Europie stanowią istotne czynniki brane pod uwagę przez decydentów. Inflacja bazowa pozostaje na niższym poziomie niż inflacja ogólna, a oczekiwania inflacyjne są nadal relatywnie stabilne. Jednocześnie rosnące rentowności obligacji i ryzyko efektów drugiej rundy inflacji wpływają na złożoność decyzji dotyczących dalszego zaostrzania polityki pieniężnej.