Debiut National Stock Exchange na giełdzie i sytuacja indyjskiego rynku inwestorów

National Stock Exchange (NSE) zadebiutowała na giełdzie w Mumbaju 24 września 2026 roku, osiągając wycenę na poziomie 47,55 mld dolarów. Oferta publiczna o wartości 2,3 mld dolarów była drugim co do wielkości IPO w historii Indii. Popyt ze strony instytucji przekroczył 12-krotnie liczbę oferowanych akcji, a wartość zapisów wyniosła 10 mld dolarów. W dniu debiutu kurs akcji NSE wzrósł o 1,85%, kończąc sesję na poziomie 1818 rupii, wobec ceny z oferty wynoszącej 1785 rupii.

Liczba inwestorów na NSE wzrosła o 40% w ciągu dwóch lat, przekraczając 129 mln osób na koniec marca 2026 roku. W tym samym okresie rosły także miesięczne automatyczne wpłaty do funduszy inwestycyjnych w ramach planów Systematic Investment Plans (SIP), które są indyjskim odpowiednikiem Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK). Lokalni inwestorzy indywidualni w ostatnich latach wspierali rynek akcji, chroniąc go przed głębszymi spadkami.

Historia i wyzwania National Stock Exchange

National Stock Exchange powstała na początku lat 90. jako odpowiedź na dominację tradycyjnego i powolnego rynku Bombay Stock Exchange (BSE). NSE wprowadziła w pełni elektroniczny system obrotu, co pozwoliło jej w ciągu dwóch lat osiągnąć obroty trzykrotnie wyższe niż BSE. Droga NSE na giełdę była jednak długa i pełna przeszkód. Pierwszy wniosek o IPO złożono w 2016 roku, ale proces został wstrzymany z powodu skandalu dotyczącego priorytetowego dostępu wybranych brokerów do systemów transakcyjnych (tzw. co-location).

W toku śledztwa ujawniono, że ówczesna prezes NSE, Chitra Ramkrishna, dzieliła się poufnymi informacjami z przewodnikiem duchowym z Himalajów. W lutym 2022 roku Indyjska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEBI) określiła ją jako "marionetkę w rękach jogina". Ramkrishna została aresztowana w marcu 2022 roku i zwolniona za kaucją po dziewięciu miesiącach. W 2026 roku sąd oddalił skargę Centralnego Biura Śledczego na tę decyzję. Sprawa była nadal w toku. Prawne problemy NSE zakończyły się w lipcu 2026 roku, gdy giełda zgodziła się zapłacić 155 mln dolarów w ramach ugody, co umożliwiło jej wejście na parkiet.

Obecna sytuacja na indyjskim rynku akcji

Pomimo udanego debiutu NSE, rynek indyjskich akcji znajduje się w trudnym położeniu. W roku finansowym kończącym się w marcu 2026 roku zysk netto NSE spadł o 15% do poziomu 103 mld rupii (1,07 mld dolarów). Około dwie trzecie przychodów giełdy pochodzi z rynku instrumentów pochodnych, z czego opcje na indeksy stanowiły 77% wpływów transakcyjnych w ostatnim roku. Handel opcjami był popularną formą spekulacji, co skłoniło regulatora SEBI do wprowadzenia surowych ograniczeń, takich jak podniesienie wymaganych depozytów, zwiększenie minimalnych pozycji i ograniczenie wygasania kontraktów. Zmiany te wpłynęły na marże NSE.

Od początku 2026 roku zagraniczne fundusze wycofały z indyjskiego rynku ponad 23 mld dolarów, przekraczając rekord z poprzedniego roku. Udział kapitału zagranicznego spadł do najniższego poziomu w historii. Indeks Nifty 50 traci od początku roku ponad 11%, co według analityków ankietowanych przez agencję Reutera może oznaczać pierwszy roczny spadek od 2015 roku.

Wśród przyczyn wycofywania kapitału zagranicznego wymienia się m.in. słabą ekspozycję indyjskiego rynku na sektor sztucznej inteligencji. Podczas gdy południowokoreański indeks KOSPI zyskał ponad 200% w ciągu roku dzięki producentom półprzewodników, sektor IT w Indiach opiera się głównie na tradycyjnym outsourcingu i usługach. Indeks spółek technologicznych Nifty IT stracił od początku 2026 roku 25%, a od szczytu z grudnia 2024 roku spadek przekroczył 38%.

Dodatkowo średni wskaźnik cena do zysku dla indyjskich spółek przekracza 20, co jest poziomem trudnym do obrony przy słabej dynamice wzrostu zysków. Rynek indyjskich akcji charakteryzuje się również jedną z najniższych stóp dywidendy wśród rynków wschodzących. Wzrost cen surowców energetycznych, wywołany konfliktem na Bliskim Wschodzie, wpływa na bilans handlowy Indii, które są dużym importerem ropy naftowej, oraz na wzrost kosztów w gospodarce.

W połowie 2026 roku wpłaty do funduszy inwestycyjnych spadły o 40%, a liczba rezygnacji z planów Systematic Investment Plans wzrosła. Dane pokazują zmniejszenie pozytywnego sentymentu do krajowego rynku wśród inwestorów indywidualnych.

Debiut National Stock Exchange na giełdzie w Mumbaju oraz wzrost liczby inwestorów indywidualnych do ponad 129 mln osób to ważne wydarzenia na indyjskim rynku kapitałowym. Jednocześnie rynek doświadcza wyzwań związanych z wycofywaniem kapitału zagranicznego, spadkami indeksów oraz zmianami regulacyjnymi w obszarze instrumentów pochodnych.