Chiny rozszerzają globalne kontrole podatkowe wobec najbogatszych obywateli

Chińskie władze rozpoczęły szeroko zakrojoną kampanię podatkową, której celem jest zwiększenie kontroli nad zagranicznymi aktywami najbogatszych obywateli kraju. Działania te obejmują zarówno bieżące dochody, jak i dochody z przeszłości, sięgające nawet ponad 25 lat wstecz.

W ostatnich miesiącach wprowadzono szereg nowych regulacji i środków egzekucyjnych związanych z systemem podatkowym oraz wpływami do budżetu państwa.

Nowe regulacje i działania wobec zagranicznych aktywów

Chińskie banki i instytucje finansowe zostały zobowiązane do szczegółowego przeglądu inwestycji zagranicznych swoich klientów zamożnych, aby zweryfikować, czy dochody z tych inwestycji zostały odpowiednio zadeklarowane przed chińskimi organami podatkowymi. W ramach tej kampanii w niektórych przypadkach konta bankowe najbogatszych obywateli są zamrażane do czasu uregulowania zaległych podatków i kar.

Przykładowo, jeden z bankierów z południowych Chin powiedział, że standardową praktyką jest natychmiastowe uregulowanie przez klientów zaległych zobowiązań podatkowych, po którym następuje odblokowanie konta.

Zakres czasowy kontroli podatkowych jest zróżnicowany. Jeden z menedżerów rodzinnych biur z Shenzhen poinformował, że jego klienci zostali poproszeni o zapłatę podatków od zysków kapitałowych z lat 2017–2022, bez podania wyjaśnienia, dlaczego wybrano ten okres.

Władze chińskie wprowadziły również nowe zasady opodatkowania dochodów generowanych przez offshore trusts, czyli zagraniczne fundusze powiernicze, które były wykorzystywane przez zamożnych obywateli do ochrony i planowania sukcesji majątku. Od niedawna dochody z takich struktur podlegają 20-procentowemu podatkowi na różnych etapach.

Nowe przepisy zamykają lukę podatkową, która wcześniej pozwalała na unikanie opodatkowania dochodów z aktywów ulokowanych poza Chinami. Według jednego z bankierów z Singapuru, który obsługuje zagraniczne aktywa chińskich klientów, wprowadzenie podatku na offshore trusts było dla nich dużym zaskoczeniem.

Władze zaczęły także nakładać 20-procentowy podatek na dywidendy oraz odsetki z polis ubezpieczeniowych posiadanych przez chińskich obywateli za granicą. Po tych doniesieniach akcje azjatyckich firm ubezpieczeniowych, takich jak Prudential, spadły na giełdzie w Londynie.

Motywacje i skutki fiskalne kampanii podatkowej

Według ekspertów głównym powodem zaostrzenia kontroli podatkowej jest potrzeba zwiększenia dochodów budżetowych Chin, które od kilku lat pozostają na stabilnym, ale niższym poziomie. W 2025 roku dochody budżetowe wyniosły około 21,6 biliona juanów (3,2 biliona dolarów) i były niższe o 1,7 proc. w porównaniu z poprzednim okresem. w porównaniu z poprzednim rokiem.

Znaczący spadek dochodów z tytułu sprzedaży gruntów, które wcześniej stanowiły istotne źródło finansowania lokalnych władz, z 8,7 biliona juanów w 2021 roku do 4,15 biliona juanów po kryzysie na rynku nieruchomości, również wpływa na potrzebę poszukiwania nowych źródeł przychodów.

W ostatnich latach obserwuje się także rekordowe odpływy kapitału z Chin. W 2025 roku netto odpływ kapitału sięgnął niemal 780 miliardów dolarów, przekraczając wcześniejszy rekord z 2015 roku, który wynosił około 630 miliardów dolarów.

Według analityków ponad połowa najbogatszych Chińczyków korzysta z offshore trusts do zarządzania swoim majątkiem, co przekłada się na setki miliardów dolarów aktywów. Władze chińskie zwiększają egzekwowanie podatków, aby zatrzymać kapitał w kraju i rozwijać krajowe rynki kapitałowe jako źródło finansowania innowacji technologicznych.

W 2025 roku wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych wzrosły o 11,5 proc., co znacznie przewyższało wzrost ogólnych wpływów podatkowych, które zwiększyły się jedynie o 0,8 proc. Wzrost ten był częściowo efektem wcześniejszych kampanii podatkowych, w tym opodatkowania obrotu akcjami na giełdzie w Hongkongu.

W ramach kampanii podatkowej szczególną uwagę zwraca się na osoby posiadające znaczące aktywa finansowe na zagranicznych kontach bankowych, zwłaszcza w Hongkongu, a także na inwestorów korzystających z offshore trusts i innych form zagranicznego majątku, takich jak nieruchomości.

Dodatkowo, chińskie przepisy dotyczące rezydencji podatkowej przewidują, że osoby przebywające w Chinach krócej niż 183 dni w roku kalendarzowym mogą nadal być traktowane jako rezydenci podatkowi, chyba że formalnie zrzekną się obywatelstwa i nie mieszkają w Chinach przez większość roku.

Niektórzy doradcy prawni wskazują, że rozwój technologii, w tym sztucznej inteligencji, umożliwia chińskim organom podatkowym szybszą i bardziej szczegółową analizę danych inwestycyjnych, co ułatwia wykrywanie niezgłoszonych dochodów i unikanie podatków.

W związku z rosnącą presją podatkową co najmniej sześciu bardzo zamożnych obywateli Chin zdecydowało się na emigrację, rezygnując z życia w kraju.

Wprowadzone zmiany i działania stanowią istotny element polityki fiskalnej Chin, mającej na celu zwiększenie wpływów podatkowych oraz kontrolę nad przepływami kapitału poza granice kraju.