Chiny i USA w wyścigu o sztuczną inteligencję – regulacje i rywalizacja

Chiny i Stany Zjednoczone rywalizują o pozycję lidera w rozwoju sztucznej inteligencji, jednocześnie podejmując rozmowy na temat zasad wyścigu technologicznego.

Chińskie władze wprowadzają nowe regulacje dotyczące AI, obejmujące m.in. oznaczanie treści generowanych przez sztuczną inteligencję oraz ocenę bezpieczeństwa produktów AI.

USA i Chiny uzgodniły utworzenie mechanizmu dialogu dotyczącego sztucznej inteligencji, obejmującego kwestie bezpieczeństwa narodowego i reagowania na incydenty związane z AI.

Regulacje i podejście Chin do rozwoju sztucznej inteligencji

W Pekinie trwają gorące dyskusje na temat zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją, jednak chińskie władze nie zamierzają hamować rozwoju tej technologii. Chiny dążą do zdobycia pozycji lidera i rozpowszechnienia własnych modeli AI na rynkach wschodzących. Wprowadzono nowe regulacje, które nakładają obowiązek oznaczania treści wygenerowanych przez AI, zarówno w sposób widoczny, jak i w metadanych. Ponadto produkty wykorzystujące AI muszą przejść ocenę bezpieczeństwa, zwłaszcza jeśli mogą generować treści nieodpowiednie, nieprawdziwe lub wrażliwe politycznie.

Władze zaproponowały także regulacje dotyczące chatbotów AI, które symulują relacje międzyludzkie, koncentrując się na kwestii uzależnienia emocjonalnego i zdrowia psychicznego, szczególnie wśród osób niepełnoletnich. Od 2024 roku twórcy agentów AI muszą być w stanie wykrywać i powstrzymywać autonomiczne działania AI, a człowiek ma zawsze zachować decydujący głos.

Pomimo zaostrzenia przepisów, Chiny odrzucają pomysł spowolnienia tempa rozwoju AI, szczególnie jeśli miałoby to oznaczać pozostawanie w tyle za USA. Pekiński ośrodek analityczny Trivium China podkreśla, że celem Chin jest nie tylko wygranie wyścigu o AI, ale także uczynienie własnych modeli dominującym standardem na rynkach rozwijających się.

Podczas Światowej Konferencji Sztucznej Inteligencji w Szanghaju prezydent Chin Xi Jinping zapowiedział tysiące miejsc na kursach i szkoleniach z zakresu AI dla krajów rozwijających się, w tym państw Azji Południowo-Wschodniej zrzeszonych w ASEAN, Unii Afrykańskiej oraz państw BRICS. Przedstawiciele 29 państw podpisali porozumienie o utworzeniu nowej organizacji międzyrządowej zajmującej się współpracą w dziedzinie AI, której siedziba ma znajdować się w Szanghaju.

Rywalizacja i współpraca USA i Chin w obszarze sztucznej inteligencji

W relacjach między Chinami a USA narasta konfrontacja dotycząca rozwoju AI. Amerykańskie firmy i instytucje zarzucają chińskim przedsiębiorstwom, takim jak DeepSeek i Alibaba, kopiowanie danych treningowych z amerykańskich modeli AI, w tym Claude i ChatGPT. Z kolei Chiny krytykują amerykańskie firmy za stosowanie zamkniętych modeli biznesowych, podczas gdy chińskie przedsiębiorstwa stawiają na rozwiązania open source.

W odpowiedzi na rosnące zagrożenia i rywalizację, USA i Chiny uzgodniły utworzenie mechanizmu dialogu dotyczącego sztucznej inteligencji. Rozmowy mają obejmować kwestie bezpieczeństwa narodowego, przejrzystości oraz reagowania na poważne incydenty związane z AI. Proponowany jest także mechanizm powiadamiania o takich incydentach, które mogłyby mieć znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego.

Tematy kolejnych rozmów mogą obejmować wykorzystanie AI w cyberatakach, zastosowanie w broni oraz ochronę infrastruktury krytycznej. Pomysł utworzenia mechanizmu dialogu pojawił się już podczas majowego spotkania prezydentów Donalda Trumpa i Xi Jinpinga w Pekinie.

Administracja USA nie popiera spowolnienia rozwoju AI, aby nie ryzykować utraty przewagi technologicznej na rzecz Chin. Jednocześnie presja na stworzenie międzynarodowych zasad dotyczących AI pochodzi z różnych stron, w tym od amerykańskich firm i ekspertów ds. bezpieczeństwa. Propozycje obejmują niezależne audyty bezpieczeństwa oraz wspólne standardy, które miałyby zapobiegać obchodzeniu zasad bezpieczeństwa przez firmy.

W 2025 roku wszystkie 50 stanów USA zajmowało się legislacją dotyczącą AI, a w 38 stanach przyjęto około 100 regulacji i innych rozwiązań, dotyczących m.in. ochrony konsumentów, treści generowanych przez AI oraz wykorzystywania sztucznej inteligencji. Kalifornia wprowadziła wymogi dotyczące ram bezpieczeństwa oraz zgłaszania poważnych incydentów przez największych twórców AI, a w 2026 roku rozszerzono przepisy o wymogi dotyczące niezależnych audytów i ochrony sygnalistów.

Eksperci wskazują, że proces regulacji AI będzie przebiegał na różnych poziomach, zaczynając od mocarstw takich jak USA i Chiny, następnie bloków regionalnych, a dopiero później organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ. W tym kontekście Waszyngton i Pekin stoją przed zadaniem wyznaczenia granic wyścigu technologicznego, który oba państwa chcą wygrać.

Wśród propozycji dotyczących ograniczenia ryzyka związanego z AI znalazły się postulaty, aby sztuczna inteligencja nie mogła samodzielnie podejmować decyzji dotyczących broni jądrowej oraz aby ludzie zachowali kontrolę nad kluczowymi decyzjami wojskowymi. Część tych postulatów zaczyna przybierać konkretną formę w trakcie rozmów między USA a Chinami.

W ten sposób sztuczna inteligencja stała się zarówno kwestią bezpieczeństwa, jak i centralnym elementem rywalizacji między dwoma największymi gospodarkami świata.