Budżet 2027 z mocą wsteczną – procedura i kontrowersje

Ustawa budżetowa na 2027 rok zostanie przekazana do podpisu prezydenta z mocą wsteczną. Projekt budżetu wpłynął do Sejmu 29 września 2026 roku, a zgodnie z konstytucją parlament ma cztery miesiące na uchwalenie ustawy i przekazanie jej prezydentowi do podpisu. W praktyce jednak budżet jest zwykle uchwalany po rozpoczęciu roku budżetowego, a ustawa wchodzi w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2027 roku.

Konstytucja RP z 1997 roku przewiduje termin czterech miesięcy na procedowanie ustawy budżetowej, jednak w praktyce ustawa ta jest często uchwalana z opóźnieniem. Projekt budżetu powinien wpłynąć do Sejmu najpóźniej 30 września, a następnie parlament ma czas na jego uchwalenie i przekazanie prezydentowi. W historii III Rzeczypospolitej tylko raz – w 2003 roku – budżet został ogłoszony przed 31 grudnia. W pozostałych latach ustawy budżetowe były publikowane z opóźnieniem, dlatego wprowadzano zapis o wejściu ustawy w życie z mocą wsteczną.

Procedura uchwalania budżetu 2027 i harmonogram prac parlamentarnych

Projekt budżetu na 2027 rok został przekazany do Sejmu 29 września 2026 roku. Pierwsze czytanie odbyło się 8 października, a Sejm planuje uchwalić ustawę 4 grudnia. Senat ma podjąć uchwałę w dniach 16-18 grudnia. Jednak Sejm nie rozpatrzy poprawek Senatu na posiedzeniu w grudniu, lecz dopiero po 15 stycznia 2027 roku. W efekcie ustawa zostanie przekazana prezydentowi do podpisu około 20 stycznia 2027 roku.

Prezydent ma na podpisanie ustawy budżetowej siedem dni, a nie 21 jak w przypadku innych ustaw. Konstytucja nie przewiduje możliwości zawetowania budżetu, czyli zwrócenia go do Sejmu w celu ponownego uchwalenia większością trzech piątych głosów. Prezydent może jednak odmówić podpisu i skierować ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w celu oceny jej zgodności z konstytucją.

Problemy związane z Trybunałem Konstytucyjnym i finansowaniem na 2027 rok

Do projektu budżetu na 2027 rok nie zostały włączone środki finansowe dla Trybunału Konstytucyjnego, co wynika z braku podjęcia wymaganej prawem uchwały przez zgromadzenie ogólne sędziów TK. W przypadku braku środków od 1 stycznia 2027 roku, Trybunał nie będzie miał finansowania na swoją działalność.

Konstytucja przewiduje, że pełny skład TK liczy 15 sędziów, jednak zgodnie z ustawą uchwaloną w 2016 roku, do ważności orzeczeń wystarczy udział 11 sędziów. Obecnie w TK jest 10 sędziów prawidłowo zaprzysiężonych i dopuszczonych do pracy. W związku z tym rozpatrzenie ustawy skierowanej prewencyjnie przez prezydenta wymaga udziału pełnego składu, co obecnie jest niemożliwe.

W przypadku skierowania ustawy budżetowej do TK bez podpisu prezydenta, Trybunał miałby dwa miesiące na wydanie orzeczenia. Do tej pory nie zdarzyło się, aby prezydent nie podpisał ustawy budżetowej i skierował ją do TK prewencyjnie.

Wszystkie te okoliczności wpływają na procedurę uchwalania budżetu na 2027 rok i jego wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2027 roku.

Budżet państwa jest najważniejszą ustawą w Polsce, a jej procedowanie jest szczegółowo uregulowane w Konstytucji RP. Mimo to w praktyce ustawy budżetowe są uchwalane z opóźnieniem, dlatego stosuje się zapisy o wejściu w życie z mocą wsteczną. W przypadku budżetu na 2027 rok harmonogram prac parlamentarnych przewiduje przekazanie ustawy prezydentowi do podpisu dopiero w styczniu 2027 roku, co potwierdza tę praktykę. Dodatkowo kwestie związane z finansowaniem Trybunału Konstytucyjnego oraz jego składem sędziowskim stanowią dodatkowy element procedury budżetowej na nadchodzący rok.