Budowa pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce: postępy i wyzwania

Budowa pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce wchodzi w fazę intensywnych działań terenowych, a proces inwestycyjny jest wspierany przez zmiany legislacyjne i decyzje sądowe. Teren pod inwestycję w gminie Choczewo został przekazany głównemu wykonawcy, konsorcjum Westinghouse-Bechtel, które rozpoczęło prace ziemne. Wykonawcą robót ziemnych jest polska firma Budimex, a na placu budowy powstaje także miasteczko dla pracowników, które wybuduje spółka Unihouse.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę stowarzyszenia Bałtyckie-SOS na decyzję środowiskową dotyczącą projektu budowy elektrowni. Decyzja środowiskowa została wydana po wieloletnich analizach i jest efektem jednej z najbardziej kompleksowych procedur środowiskowych w Polsce. Raport środowiskowy określił warunki budowy i eksploatacji elektrowni oraz potwierdził możliwość realizacji przedsięwzięcia z poszanowaniem wymogów ochrony środowiska. Sąd podzielił stanowisko Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, potwierdzając, że raport spełnia wszystkie ustawowe wymogi.

Postępy w realizacji inwestycji i udział polskich firm

Przekazanie terenu pod budowę firmie Bechtel oraz rozpoczęcie prac ziemnych przez Budimex to kolejny etap realizacji projektu. Prace obejmują niwelację terenu, przebudowę i rozbudowę systemów odwodnienia, budowę tymczasowych dróg o łącznej długości około 16 km oraz przygotowanie terenów pod zaplecze techniczne, logistyczne i produkcyjne. Prace te mają być realizowane do pierwszego kwartału 2029 roku.

Polskie Elektrownie Jądrowe zawarły umowy z około 475 polskimi podmiotami, z czego ponad 70 to firmy z Pomorza, na łączną kwotę około 370 milionów złotych. Wartość wszystkich kontraktów przekracza 1,2 miliarda złotych. W projekcie uczestniczą setki polskich firm dostarczających usługi, technologie i kompetencje niezbędne do realizacji inwestycji. W najbliższych miesiącach liczba osób pracujących na terenie inwestycji ma systematycznie rosnąć, a w szczycie zatrudnienie może osiągnąć około 10 tysięcy osób.

Bechtel, przejmując koordynację działań na placu budowy, odpowiada za wykonanie i nadzór nad pracami, współpracę z podwykonawcami oraz bezpieczeństwo na terenie inwestycji. Firma otworzyła nowe biuro na Pomorzu, które ma stać się głównym zapleczem operacyjnym i inżynieryjnym w ramach projektu AP1000.

Regulacje prawne i negocjacje umowne

Prezydent podpisał nowelizację ustawy o inwestycjach w energetyce jądrowej, która wprowadza pozwolenie na budowę dotyczące wstępnych robót budowlanych przy obiekcie jądrowym. Umożliwia to rozpoczęcie niektórych prac budowlanych i przygotowawczych na wczesnym etapie, przed zatwierdzeniem całej dokumentacji inwestycyjnej. Nowe przepisy mają przyspieszyć i uprościć realizację inwestycji przy zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa oraz pozwalają organizować inwestycję etapami.

Negocjacje dotyczące umowy EPC (Engineering, Procurement and Construction) między Polską a amerykańskim konsorcjum trwają i są na zaawansowanym etapie. Umowa ta określa ścieżkę realizacji budowy elektrowni. Strony uzgadniają kolejne elementy umowy, a Polskie Elektrownie Jądrowe, wspierane przez Prokuratorię Generalną RP, dbają o zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa, spółki oraz projektu. Obowiązująca umowa z konsorcjum Westinghouse-Bechtel została aneksowana i pozwala na terminową realizację kolejnych etapów, w tym kontynuację badań geologicznych, prac przygotowawczych oraz procesu licencyjnego.

Planowany termin rozpoczęcia właściwej budowy elektrowni, czyli wylewania pierwszego betonu jądrowego, to rok 2028. Pierwszy reaktor ma rozpocząć pracę w 2036 roku, a kolejne dwa w 2037 i 2038 roku. Elektrownia ma składać się z trzech reaktorów AP1000 o mocy 1350 MWe każdy.

Decyzja środowiskowa, potwierdzona przez sąd, oraz nowelizacja ustawy tworzą ramy prawne dla realizacji inwestycji. Prace przygotowawcze na terenie budowy są prowadzone zgodnie z harmonogramem, a liczba zaangażowanych osób i firm rośnie.

Inwestycja jest realizowana przez spółkę Polskie Elektrownie Jądrowe, należącą w 100 proc. do Skarbu Państwa. Konsorcjum Westinghouse-Bechtel jest wykonawcą projektu. Projekt ma zapewnić energię elektryczną poniżej 500 zł za MWh, co wynika z zatwierdzonego przez Komisję Europejską modelu wsparcia. Pakiet pomocowy obejmuje zastrzyk kapitału w wysokości około 14 mld euro, pokrywający 30 proc. kosztów projektu, gwarancje państwowe na 100 proc. długu oraz kontrakt różnicowy zapewniający stabilność przychodów przez 40 lat eksploatacji elektrowni.

Proces inwestycyjny jest wspierany przez działania legislacyjne i administracyjne, a także zaangażowanie polskich firm i pracowników. W kolejnych latach planowane jest kontynuowanie prac budowlanych i przygotowawczych, które mają doprowadzić do uruchomienia pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce.