Brazylia: spadek wylesiania Amazonii przy rekordowym wydobyciu ropy naftowej

Brazylia pod rządami Luiza Inacio Luli da Silvy ograniczyła tempo wylesiania Amazonii, ale jednocześnie zwiększa wydobycie ropy naftowej do rekordowych poziomów. W sierpniu 2026 roku produkcja ropy w Brazylii wyniosła 4,615 mln baryłek dziennie, co stanowi wzrost o 18,4 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Łączne wydobycie ropy i gazu ziemnego osiągnęło ponad 6 mln baryłek ekwiwalentu ropy dziennie, co jest najwyższym wynikiem w historii kraju.

Tempo wylesiania Amazonii spadło o ponad połowę w porównaniu z ostatnim rokiem rządów Jaira Bolsonaro. Według danych Narodowego Instytutu Badań Kosmicznych (INPE) w 2025 roku wykarczowano 5731 km kw. lasu, co stanowi spadek o 12 proc. względem roku 2024 oraz o ponad 50 proc. w porównaniu z 2022 rokiem. Dane z systemu DETER, monitorującego wylesianie w czasie zbliżonym do rzeczywistego, pokazują dalszy spadek. W okresie od sierpnia 2025 do lipca 2026 roku powierzchnia wykarczowanych terenów wyniosła 2874 km kw., co stanowi 36 proc. mniej niż w poprzednim analogicznym okresie i jest najniższym wynikiem od początku pomiarów w 2016 roku.

Zmiany w polityce ochrony środowiska i wylesiania

W latach 2019–2022, podczas prezydentury Jaira Bolsonaro, tempo wylesiania Amazonii było znacznie wyższe. W 2019 roku wykarczowano ponad 10 tys. km kw., w 2021 roku ponad 13 tys. km kw., a w 2022 roku ponad 11,5 tys. km kw. W szczytowym 2021 roku skala wycinania lasów była o 73 proc. większa niż w 2018 roku i o 185 proc. większa niż w 2012 roku.

W tym okresie doszło do osłabienia federalnego systemu ochrony środowiska. Zmniejszono finansowanie i kadry instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska, a także ograniczono ich kompetencje i zmieniono strukturę. W 2019 roku budżet ministerstwa środowiska został zredukowany, a w niektórych programach cięcia sięgały 95 proc. Pod koniec kadencji Bolsonaro 45 proc. z ponad 9 tys. stanowisk w federalnych instytucjach ochrony środowiska pozostawało nieobsadzonych. W tym samym roku przestał obowiązywać Plan Zapobiegania i Kontroli Wylesiania Amazonii (PPCDAm), który w latach 2004–2012 przyczynił się do zmniejszenia wylesiania o 83 proc.

Po objęciu urzędu w styczniu 2023 roku Lula przywrócił PPCDAm oraz Fundusz Amazoński, wspierający projekty ochrony lasów. Odbudowano także część struktur instytucjonalnych odpowiedzialnych za politykę środowiskową i wzmocniono egzekwowanie przepisów. W pierwszej połowie 2023 roku liczba kar za przestępstwa środowiskowe była o 147 proc. wyższa niż średnia z lat 2019–2022. Wylesianie systematycznie spadało z 9064 km kw. w 2023 roku do 5731 km kw. w 2025 roku.

Polityka energetyczna i wybory prezydenckie

Obecny prezydent Luiz Inacio Lula da Silva nie rezygnuje z rozwoju sektora naftowego. W swoim programie wyborczym na kolejną kadencję zapowiada zwiększenie inwestycji w wydobycie ropy i gazu, jednocześnie traktując transformację energetyczną jako szansę na rozwój przemysłu. Ministerstwo górnictwa i energii poinformowało, że dochody z sektora naftowego mają być przeznaczone na finansowanie rozwoju odnawialnych źródeł energii i nowych technologii, które mają zmniejszyć zależność kraju od paliw kopalnych.

Państwowy koncern naftowy Petrobras planuje zainwestować 2,5 mld dolarów w latach 2026–2030 na Szelfie Równikowym u północnych i północno-wschodnich wybrzeży Brazylii. W piątek przedsiębiorstwo ogłosiło odkrycie kolejnych złóż ropy u wybrzeży stanu Amapa, podkreślając potrzebę dalszych badań w celu oceny ich wielkości i opłacalności wydobycia. Petrobras zapowiedział, że w latach 2026–2030 przeznaczy 69,2 mld dolarów na poszukiwanie i wydobycie ropy oraz gazu.

Lula podkreśla, że eksploatacja nowych złóż jest kwestią suwerenności i rozwoju gospodarczego, a brazylijskie zasoby naturalne powinny służyć rozwojowi technologii i tworzeniu miejsc pracy w kraju. We wrześniu zaznaczył, że Brazylia musi zachować kontrolę nad własnymi zasobami, odnosząc się do zainteresowania USA surowcami strategicznymi.

W kwestii dalszego wydobycia ropy Lula nie przedstawia tego jako alternatywy wobec transformacji energetycznej. Według brazylijskiego portalu UOL, jego podejście opiera się na założeniu, że dopóki na świecie istnieje popyt na paliwa kopalne, Brazylia może wykorzystywać własne zasoby, jednocześnie inwestując w odnawialne źródła energii i przygotowując gospodarkę na przyszły spadek znaczenia ropy.

W niedzielnych wyborach prezydenckich zarówno Lula, jak i jego rywal Flavio Bolsonaro opowiadają się za zwiększeniem wykorzystania brazylijskich zasobów ropy i minerałów. Flavio Bolsonaro zapowiada przyspieszenie procedur wydawania zezwoleń środowiskowych oraz większą rolę sektora prywatnego. Różnice między kandydatami dotyczą podejścia do ochrony Amazonii. Flavio Bolsonaro deklaruje ochronę Amazonii i eliminację nielegalnego wylesiania do 2029 roku, planując wzmocnienie monitoringu satelitarnego i wykorzystanie sztucznej inteligencji do wykrywania przestępstw środowiskowych, łącząc ochronę regionu z jego rozwojem gospodarczym. Lula zadeklarował doprowadzenie do zerowego wylesiania do 2030 roku.

Jeśli żaden z kandydatów nie uzyska większości ważnych głosów w pierwszej turze wyborów, druga tura odbędzie się 25 października 2026 roku, w której według sondaży zmierzą się Lula i Bolsonaro.

Artykuł przedstawia informacje dotyczące jednoczesnego ograniczania wylesiania Amazonii oraz zwiększania wydobycia ropy naftowej w Brazylii, a także różnice i podobieństwa w podejściu dwóch głównych kandydatów w wyborach prezydenckich do kwestii środowiskowych i energetycznych.