Banki przygotowują się do zwrotu odsetek od prowizji po wyroku TSUE. Rosnąca liczba pozwów o sankcję kredytu darmowego

Banki kończą przygotowania do zwrotu klientom odsetek od prowizji i kosztów ubezpieczenia kredytów konsumenckich po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 23 kwietnia 2026 roku. Wyrok ten uznał, że naliczanie odsetek od części kredytu przeznaczonej na pokrycie kosztów, których klient faktycznie nie otrzymał, jest sprzeczne z prawem unijnym. W efekcie rośnie liczba pozwów o sankcję kredytu darmowego (SKD), a konsumenci coraz częściej decydują się na samodzielne występowanie przeciwko bankom.

Wyrok TSUE i stanowisko Związku Banków Polskich w sprawie odsetek od prowizji

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że banki nie mogą naliczać odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, takich jak prowizje czy składki ubezpieczeniowe, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. Oprocentowanie może obejmować jedynie kwoty faktycznie udostępnione klientowi. Banki, które dotychczas powiększały podstawę oprocentowania o te koszty, a następnie pobierały od nich odsetki, muszą dostosować swoje praktyki do tego orzeczenia.

Związek Banków Polskich (ZBP) 15 września 2026 roku przedstawił stanowisko, w którym uznał za zasadne zaprzestanie naliczania odsetek od części kredytu przeznaczonej na pokrycie pozaodsetkowych kosztów kredytu w nowych umowach oraz w umowach aktywnych w dniu wydania wyroku TSUE. W przypadku tych ostatnich banki powinny zwrócić klientom odsetki pobrane od 23 kwietnia 2026 roku.

ZBP podkreślił, że jest to stanowisko sektora, a każdy bank powinien indywidualnie wdrożyć rozwiązania operacyjne i ustalić harmonogram oraz sposób komunikacji z klientami.

Rzecznik Finansowy dr Michał Ziemiak docenił proaktywne podejście ZBP, jednak oczekuje, że zwroty obejmą również odsetki naliczone przed wyrokiem TSUE. Podkreślił, że to właśnie te kwestie będą miały wpływ na decyzje konsumentów i zapowiedział monitorowanie sposobu rozliczeń przez poszczególne banki.

Skala zwrotów, koszty dla banków i rosnąca liczba pozwów o sankcję kredytu darmowego

Banki już w drugim kwartale 2026 roku uwzględniały w swoich wynikach finansowych skutki wyroku TSUE, dokonując odpisów sięgających co najmniej około 400 mln zł, głównie związanych ze spadkiem przyszłych przychodów odsetkowych. Niektóre banki, takie jak Millennium Bank i mBank, zapowiedziały zaprzestanie naliczania odsetek od skredytowanych kosztów od dnia wydania wyroku, a także automatyczny zwrot nadpłaconych odsetek. PKO BP poinformował o automatycznym rozliczaniu nadmiarowych odsetek pobranych po wyroku. Inne banki, jak Pekao S.A., Velo Bank czy Alior Bank, uznają prawo klientów do zwrotu odsetek na etapie postępowania reklamacyjnego.

Statystyki Związku Banków Polskich wskazują, że do końca drugiego kwartału 2026 roku banki otrzymały łącznie około 120 tys. reklamacji oraz 34 tys. pozwów dotyczących sankcji kredytu darmowego. W pierwszym kwartale większość pozwów (około 75%) była wnoszona przez kancelarie odszkodowawcze na podstawie cesji wierzytelności, natomiast w drugim kwartale ich udział spadł do 65%, a liczba pozwów składanych samodzielnie przez konsumentów wzrosła o ponad 100%, z 1038 do 2158.

Wśród banków notowanych na giełdzie na koniec drugiego kwartału 2026 roku toczyło się 25 268 spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego, co stanowi wzrost o 9,2% w stosunku do poprzedniego kwartału i o 51,4% w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Najwięcej spraw miały PKO BP (7666), Alior Bank (5275) oraz Erste Bank Polska (3774).

Orzecznictwo sądów uległo zmianie po wyroku TSUE. Przykładowo, mBank w pierwszym półroczu 2026 roku przegrał 26,5% spraw o SKD, podczas gdy wcześniej odsetek ten wynosił 5,8%. Millennium Bank zanotował wzrost przegranych spraw z 15% do 35,5%, a Pekao S.A. z 18,7% do 38%.

Wzrost liczby pozwów i zmiany w orzecznictwie powodują, że banki coraz częściej tworzą rezerwy na ryzyko prawne związane z sankcją kredytu darmowego. Jednocześnie konsumenci coraz częściej decydują się na samodzielne dochodzenie roszczeń, a kancelarie odszkodowawcze selekcjonują umowy o większej wartości do cesji wierzytelności.

Banki przygotowują się do zwrotu odsetek naliczonych od prowizji i kosztów ubezpieczenia kredytów konsumenckich zgodnie z wyrokiem TSUE z kwietnia 2026 roku. ZBP rekomenduje zaprzestanie naliczania tych odsetek w nowych i aktywnych umowach oraz zwrot odsetek pobranych po wyroku. Rzecznik Finansowy oczekuje zwrotu także odsetek sprzed wyroku. W efekcie rośnie liczba pozwów o sankcję kredytu darmowego, a konsumenci coraz częściej występują z nimi samodzielnie. Banki uwzględniają skutki wyroku w swoich wynikach finansowych i tworzą rezerwy na ryzyko prawne związane z tymi sprawami.