75 proc. Polaków korzysta z systemu kaucyjnego, 45 proc. ocenia go pozytywnie

75 proc. Polaków korzysta z systemu kaucyjnego i planuje kontynuować zwroty opakowań. Pozytywną ocenę funkcjonowania systemu wyraża 45 proc. badanych, co stanowi wzrost w porównaniu z wcześniejszymi badaniami. Największą trudnością dla użytkowników są niedziałające lub zapełnione automaty zwrotu opakowań.

Użytkowanie i ocena systemu kaucyjnego w Polsce

Z badania przeprowadzonego na zlecenie Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka wynika, że 75 proc. respondentów oddaje opakowania objęte systemem i zamierza to robić dalej. W poprzednim badaniu odsetek ten wynosił 62 proc. Jednocześnie zmniejszył się odsetek osób, które jeszcze nie korzystają z systemu, ale planują zacząć – z 19 do 6 proc.

Pozytywną ocenę funkcjonowania systemu wyraziło 45 proc. badanych, podczas gdy w pierwszym badaniu było to 34 proc. Odsetek ocen negatywnych zmniejszył się z 35 do 28 proc. 59 proc. respondentów uważa system kaucyjny za potrzebny.

Badanie wskazuje także na związek między deklarowaną wiedzą o systemie a jego oceną. 72 proc. respondentów dobrze ocenia swoją wiedzę o zasadach systemu, a 73 proc. rozumie cel jego wprowadzenia. Wśród osób dobrze oceniających swoją wiedzę 58 proc. pozytywnie ocenia system, natomiast w grupie osób nisko oceniających swoją wiedzę pozytywną ocenę wystawiło 4 proc.

Zachowania konsumentów i wyzwania systemu

77 proc. użytkowników systemu zadeklarowało, że przy okazji oddawania opakowań robi zakupy w tym samym sklepie. W pierwszym badaniu odsetek ten wyniósł 85 proc. Możliwość oddania opakowań jest istotna w wyborze sklepu dla 68 proc. badanych, a 27 proc. wskazało, że zdarzyło im się zmienić sklep ze względu na tę możliwość. 41 proc. częściej wybierałoby mały sklep blisko domu, gdyby można było w nim oddać opakowania.

78 proc. korzystających oceniło system jako łatwy w obsłudze, a 83 proc. użytkowników wskazało automaty jako najwygodniejszą formę zwrotu opakowań. Jednocześnie 34 proc. użytkowników stwierdziło, że czasami trafiają na niedziałający lub zapełniony automat, a 25 proc. doświadcza tego często. W sytuacji, gdy zwrot jest niemożliwy, 55 proc. zabiera opakowania z powrotem do domu, a 25 proc. próbuje oddać je w innym sklepie lub punkcie.

70 proc. badanych dociera do najbliższego punktu zwrotu w ciągu 10 minut, w tym 34 proc. w ciągu pięciu minut. Wiceprezes Zwrotki Zygmunt Ochał podkreślił, że system powinien być możliwie prosty dla konsumenta, mimo złożonej infrastruktury stojącej za zwrotem opakowań.

System kaucyjny w Polsce działa od 1 października 2025 r. Obecnie kaucja wynosi 50 groszy za butelki plastikowe do 3 litrów i puszki metalowe do 1 litra. Od 2026 r. w systemie są również butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra, z kaucją w wysokości 1 zł. Producenci napojów w takich butelkach mogą prowadzić własne, niezależne zbiórki.

System jest prowadzony przez sześciu operatorów, a od 2027 r. dołączą dwaj kolejni. Ich zadaniem jest organizowanie systemu od strony logistyki i finansów. Jednym z celów systemu jest osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach – 77 proc. do 2028 r. i 90 proc. od 2029 r.

Badanie zostało zrealizowane na przełomie sierpnia i września 2026 r. przez Agencję Badawczą PBS na ogólnopolskiej próbie 1023 respondentów.

Wyniki badania pokazują, że system kaucyjny jest coraz bardziej włączany w codzienne zachowania konsumentów, a jego funkcjonowanie jest oceniane coraz lepiej. Jednocześnie użytkownicy zgłaszają problemy z niedziałającymi lub zapełnionymi automatami, co utrudnia zwrot opakowań.